دانیل کانمن

دانیل کانمن در سال ۱۹۳۴ در تل‌آویو، در آن زمان در قلمرو فلسطین تحت قیمومت بریتانیا، به دنیا آمد و دوران کودکی خود را در فرانسه و اسرائیل گذراند. او در دانشگاه عبری اورشلیم روان‌شناسی و ریاضیات تحصیل کرد و سپس دکترای روان‌شناسی خود را از دانشگاه کالیفرنیا، برکلی دریافت کرد. بخش مهمی از فعالیت علمی او به مطالعه فرایندهای ذهنی انسان در قضاوت و تصمیم‌گیری اختصاص داشت.

کانمن همراه با آموس تورسکی پژوهش‌های اثرگذاری درباره خطاهای شناختی و شیوه‌های شهودی تصمیم‌گیری انسان انجام داد. آن‌ها نشان دادند که انسان‌ها در بسیاری از موقعیت‌ها به جای محاسبه کاملاً منطقی، از میان‌بُرهای ذهنی یا «اکتشاف‌ها» استفاده می‌کنند که می‌توانند به سوگیری‌های نظام‌مند منجر شوند. پژوهش‌های آنان پایه مهمی برای شکل‌گیری اقتصاد رفتاری شد.

از مهم‌ترین دستاوردهای نظری کانمن، نظریه چشم‌انداز (Prospect Theory) است که با همکاری تورسکی ارائه شد و توضیح می‌دهد افراد چگونه در شرایط خطر و عدم قطعیت میان سود و زیان انتخاب می‌کنند. این نظریه به چالش کشیدن مدل‌های سنتی اقتصاد درباره انسان کاملاً عقلانی، تأثیر گسترده‌ای بر اقتصاد، روان‌شناسی، سیاست‌گذاری و علوم اجتماعی گذاشت.

کتاب مشهور او «تفکر، سریع و آهسته» (Thinking, Fast and Slow) که در سال ۲۰۱۱ منتشر شد، دیدگاه‌های او درباره دو شیوه اصلی تفکر انسانی، یعنی پردازش سریع و شهودی و پردازش آهسته و تحلیلی، را برای مخاطبان گسترده‌تری توضیح داد. کانمن در سال ۲۰۰۲ جایزه نوبل علوم اقتصادی را دریافت کرد و در سال‌های پایانی زندگی نیز به پژوهش و نوشتن درباره تصمیم‌گیری انسانی ادامه داد.