
روانشناسی سیاسی و علم پیشبینیکانادایی-آمریکاییزادهی ۱۹۵۴
فیلیپ تتلاک روانشناس سیاسی کانادایی-آمریکایی و استاد دانشگاه پنسیلوانیاست که با پژوهشهای بلندمدت خود درباره دقتِ داوریهای کارشناسان سیاسی و اقتصادی شهرت یافته است. او در کتابهای «داوری سیاسی کارشناسانه» و «ابرپیشبینی» نشان داد که پیشبینیهای اغلب کارشناسان از دقتی نهچندان بیش از حدس تصادفی برخوردار است، و در مقابل، شیوههای نظاممندِ تفکرِ گروهی از افراد موسوم به «ابرپیشبینها» را معرفی کرد. او هدایتکننده مشترک «پروژه داوری خوب» بود که در یک مسابقه بزرگ پیشبینی رویدادهای ژئوپلیتیک برای آژانس اطلاعاتی آمریکا برگزار شد.
فیلیپ آیریکسون تتلاک در ۲ مارس ۱۹۵۴ در تورنتوی کانادا به دنیا آمد. او تحصیلات کارشناسی و کارشناسیارشد روانشناسی را در دانشگاه بریتیش کلمبیا گذراند و در سال ۱۹۷۹ دکترای روانشناسی خود را از دانشگاه ییل، با راهنمایی فیبی السورث، دریافت کرد. او در طول مسیر دانشگاهی خود در مؤسساتی چون دانشگاه ایالتی اوهایو، دانشگاه کالیفرنیا در برکلی و سرانجام دانشگاه پنسیلوانیا فعالیت کرده و هماکنون استاد ممتاز آننبرگ در این دانشگاه است؛ جایگاهی که میان دانشکده وارتون و دانشکده هنر و علوم بهطور مشترک تعریف شده است.
شهرت اصلی تتلاک از پژوهش گستردهای میآید که طی دو دهه بر داوریهای سیاسی کارشناسان انجام داد و نتایج آن را در کتاب «داوری سیاسی کارشناسانه: چقدر خوب است؟ از کجا میتوان فهمید؟» (۲۰۰۵) منتشر کرد. در این پژوهش، او هزاران پیشبینی از کارشناسان حوزههای سیاست و اقتصاد را در طول سالها ردیابی کرد و دریافت که بهطور میانگین، دقت این پیشبینیها تفاوت چشمگیری با حدس تصادفی ندارد. او در همین کتاب، با اقتباس از استعاره معروف آیزایا برلین درباره «روباه» و «خارپشت»، میان دو سبک تفکر تمایز گذاشت: متفکران «خارپشتگونه» که از یک ایده بزرگ و منسجم برای تبیین همهچیز استفاده میکنند و معمولاً پیشبینهای ضعیفتری هستند، در برابر متفکران «روباهگونه» که دیدگاههای متعدد و رویکردی انعطافپذیرتر دارند و در پیشبینی موفقترند.
در ادامه این خط پژوهشی، تتلاک همراه با باربارا مِلرز پروژه «داوری خوب» (Good Judgment Project) را رهبری کرد؛ طرحی که در چارچوب یک مسابقه بزرگ پیشبینی رویدادهای ژئوپلیتیکی، حمایتشده توسط آژانس پروژههای پژوهشی پیشرفته اطلاعاتی آمریکا (IARPA) در سالهای ۲۰۱۱ تا ۲۰۱۵ برگزار شد. این پروژه گروهی از پیشبینهای داوطلب را شناسایی کرد که دقتشان بهطور معنادار از تحلیلگران حرفهای اطلاعاتی نیز پیشی میگرفت؛ افرادی که تتلاک آنان را «ابرپیشبین» نامید. یافتههای این پروژه در کتاب پرفروش «ابرپیشبینی: هنر و علم پیشبینی» (۲۰۱۵)، نوشته مشترک او با دن گاردنر، منتشر شد. در این کتاب، تتلاک ویژگیهای مشترک ابرپیشبینهای موفق را برشمرد: تفکر احتمالاتی، بازبینی مداوم باورها بر اساس شواهد تازه، کار تیمی، و پرهیز از جزماندیشی ایدئولوژیک.
تتلاک بیش از ده کتاب و دهها مقاله علمی درباره داوری، تصمیمگیری و تفکر ضدواقعی (Counterfactual) در سیاست منتشر کرده است، از جمله «آزمایشهای فکری ضدواقعی در سیاست جهانی» و «بازسازی غرب: سناریوهای اگر-چه که تاریخ جهان را بازمینویسند». او در سال ۲۰۱۹ به عضویت انجمن فلسفی آمریکا درآمد و همچنان از چهرههای تأثیرگذار در حوزههای علوم تصمیمگیری، ارزیابی ریسک و سیاستگذاری مبتنی بر شواهد به شمار میرود.