
روانشناسی روانشناختی و فلسفه ذهنکانادایی-آمریکایی
اگر میخواهید دنیای بهتری بسازید، همدلی راهنمای نامناسبی است؛ ما به خرد، عقلانیت و دلسوزی نیاز داریم، نه احساساتی شدن کلمهبهکلمه با درد دیگران.
پل بلوم روانشناس برجسته و استاد ممتاز دانشگاه تورنتو و استاد سابق دانشگاه ییل است که در حوزه روانشناسی رشد، اخلاق، لذت و فلسفه ذهن پژوهش میکند. او با نقد چالشبرانگیز مفهوم «همدلی» و بررسی ریشههای تکاملی و شناختی اخلاق در کودکان به شهرت جهانی دست یافته است. آثار پرفروش او مانند «علیه همدلی» و «کودکان جاستین» تأثیر پررنگی بر مباحث علمی و عمومی روانشناسی اخلاق داشتهاند.
پل بلوم (Paul Bloom) روانشناس و نویسنده نامدار کانادایی-آمریکایی است. او پس از سالها تدریس و پژوهش به عنوان استاد روانشناسی و علوم شناختی در دانشگاه ییل، به دانشگاه تورنتو پیوست. بلوم بیش از هر چیز به خاطر پژوهشهای نوآورانه و ساختارشکنی شناخته میشود که مرزهای میان روانشناسی شناختی، روانشناسی رشد و فلسفه ذهن را پیوند میدهند.
یکی از محوریترین حوزههای پژوهشی بلوم، رشد اخلاقی انسان و چگونگی شکلگیری مفاهیم خیر، شر، عدالت و انصاف در ذهن نوزادان و کودکان است. او در کتاب «کودکان جاستین» (Just Babies) با ارائه آزمایشهای متعدد نشان میدهد که انسانها با یک حس اخلاقیِ پایه و فطری متولد میشوند، اما این حس اولیه محدود به گروه خودی است و برای رسیدن به اخلاق جامعتر نیاز به عقلانیت و فرهنگ دارد.
مشهورترین و جنجالیترین نظریه بلوم در کتاب «علیه همدلی» (Against Empathy) مطرح شده است. او در این اثر استدلال میکند که همدلی (درک و احساس درد دیگران) راهنمای اخلاقیِ سوژهمحور، کور و سوگیریپذیری است که اغلب به تصمیمگیریهای نادرست سیاسی و اجتماعی میانجامد. در مقابل، او از «دلسوزی عقلانی» (Rational Compassion) دفاع میکند که بر پایه منطق، استدلال و ارزیابی پیامدها استوار است.
علاوه بر اخلاق، بلوم آثار ارزشمندی درباره لذت، هنر و ذاتگرایی شناختی تدوین کرده است؛ از جمله کتاب «چگونه لذت کار میکند» (How Pleasure Works) که در آن استدلال میکند لذت انسان فراتر از تحریکات حسی ساده است و عمیقاً با باورهای ما درباره تاریخچه و ذاتِ اشیاء و تجربیات گره خورده است.
