آمارتیا سن

آمارتیا سن در سال ۱۹۳۳ در سانتینیکتان هندوستان متولد شد. او تحصیلات عالی خود را در کالج ریاست‌جمهوری کلکته آغاز کرد و سپس دکتری خود را از دانشگاه کمبریج دریافت نمود. سن در طول سابقه درخشان علمی خود در دانشگاه‌های معتبری چون آکسفورد، مدرسه اقتصاد لندن، هاروارد و کمبریج به تدریس و پژوهش پرداخته است.

مهم‌ترین دستاورد علمی او تدوین «رویکرد قابلیت» (Capability Approach) در ارزیابی رفاه، عدالت و توسعه است؛ رویکردی که توسعه را نه صرفاً با رشد درآمد ناخالص ملی، بلکه با گسترش آزادی‌های واقعی و قابلیت‌های انسان‌ها برای زندگی سنجیده و مطلوب اندازه‌گیری می‌کند. همچنین، تحقیقات انقلابی او درباره علل وقوع قحطی‌ها نشان داد که قحطی بیشتر از آنکه ناشی از کمبود فیزیکی مواد غذایی باشد، معلول اختلال در سازوکارهای توزیع، نابرابری در حق دسترسی و فقدان دموکراسی است.

شاهکارهای فکری او در کتاب‌هایی چون «توسعه به مثابه آزادی» (Development as Freedom) و «ایده عدالت» (The Idea of Justice) تبلور یافته است. او در «ایده عدالت» با نقد نظریه‌های انتزاعی و آرمان‌شهری عدالت (از جمله جان رالز)، بر کاهش ناعدالتی‌های ملموس در جهان واقعی و نقش گفتگوی عمومی تأکید می‌کند. آمارتیا سن به دلیل پیوند زدن دوباره اقتصاد با اخلاق و انسان‌محوری، یکی از تأثیرگذارترین متفکران معاصر به شمار می‌رود.