جلال‌الدین کزازی

میرجلال‌الدین کزازی در سال ۱۳۲۷ در کرمانشاه زاده شد. او از دوران کودکی با زبان فرانسوی آشنا شد و پس از پایان دوره دبیرستان برای تحصیل در رشته زبان و ادبیات فارسی به دانشگاه تهران رفت. تحصیلات خود را تا مقطع دکتری در همین رشته ادامه داد و رساله دکتری‌اش را درباره ویژگی‌های پهلوانان شاهنامه نوشت؛ پژوهشی که بعدها با عنوان «رؤیا، حماسه، اسطوره» منتشر شد.

کزازی سال‌ها به تدریس زبان و ادبیات فارسی پرداخت و از اعضای هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی بوده است. او همچنین مدتی در اسپانیا ایران‌شناسی و ادبیات فارسی تدریس کرده است. فعالیت علمی او حوزه‌هایی چون شاهنامه‌پژوهی، اسطوره‌شناسی، سبک‌شناسی، زیبایی‌شناسی سخن فارسی، حافظ‌پژوهی، خاقانی‌پژوهی و ترجمه ادبی را دربرمی‌گیرد.

بخش مهمی از کارنامه کزازی به فردوسی و شاهنامه اختصاص دارد. «نامه باستان»، شرح چندجلدی شاهنامه، از مهم‌ترین آثار او در این زمینه است. «رؤیا، حماسه، اسطوره»، «از گونه‌ای دیگر»، «دُرّ دریای دَری» و «تندبادی از کنج» نیز از نوشته‌های شاهنامه‌شناختی او هستند. او درباره دیگر چهره‌های ادب فارسی نیز آثاری چون «دیر مغان» و «پند و پیوند» در زمینه حافظ‌شناسی و «رخسار صبح» و «سوزن عیسی» درباره خاقانی نوشته است.

کزازی در ترجمه ادبی نیز فعال بوده و آثاری از ادبیات کلاسیک غرب، از جمله «انه‌اید» ویرژیل، را به فارسی برگردانده است. یکی دیگر از ویژگی‌های شناخته‌شده او کوشش برای بهره‌گیری گسترده از واژگان فارسی و کاستن از کاربرد واژه‌های بیگانه در گفتار و نوشتار است. این ویژگی در کنار پژوهش‌های او درباره زبان، اسطوره و حماسه، با نگرش ایران‌شناختی و توجه ویژه‌اش به میراث فرهنگی و ادبی ایران پیوند دارد.