زندگی و اندیشه
سید محمد خاتمی روحانی، اندیشمند فرهنگی و سیاست‌مدار ایرانی است. تحصیل هم‌زمان در سنت حوزوی، فلسفه غرب و علوم تربیتی، همراه با فعالیت او در مدیریت فرهنگی و طرح «گفت‌وگوی تمدن‌ها»، به اندیشه‌اش جایگاهی ویژه در بحث نسبت دین، فرهنگ، آزادی و جهان معاصر داده است.
سید محمد خاتمی در ۲۱ مهر ۱۳۲۲ در اردکانِ یزد به دنیا آمد. او در کنار تحصیل علوم دینی در قم، فلسفه غرب را در دانشگاه اصفهان خواند و سپس تحصیلات خود را در رشته علوم تربیتی در دانشگاه تهران ادامه داد. این آمیزه از آموزش حوزوی و دانشگاهی، در شکل‌گیری زبان فکری او مؤثر بود؛ زبانی که می‌کوشد میان میراث اسلامی، مسائل جامعه جدید و دستاوردهای فرهنگ جهانی گفت‌وگو برقرار کند.
خاتمی در دهه‌های پس از انقلاب، در نهادهای فرهنگی و رسانه‌ای مسئولیت داشت و از ۱۳۶۱ تا ۱۳۷۱ وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی بود. فعالیت او در این حوزه با توجه به نشر، هنر، مطبوعات، دانشگاه و نقش فرهنگ در حیات عمومی پیوند داشت. او در نوشته‌ها و سخنرانی‌هایش از فرهنگ به‌مثابه عرصه شکل‌گیری هویت، نقد، خلاقیت و گفت‌وگو یاد کرده است.
محور شناخته‌شده اندیشه فرهنگی او، «گفت‌وگوی تمدن‌ها» است؛ طرحی که بر شناخت متقابل فرهنگ‌ها، نقد پیش‌داوری‌های تاریخی و پرهیز از تقلیل روابط جهانی به ستیز تمدن‌ها تأکید می‌کند. پیشنهاد او در این زمینه با پذیرش سازمان ملل، سال ۲۰۰۱ را به «سال گفت‌وگو میان تمدن‌ها» پیوند داد. آثار و گفتارهای او، از جمله «آیین و اندیشه در دام خودکامگی» و «بیم موج»، بازتاب‌دهنده توجه او به نسبت دین و آزادی، جامعه مدنی، اخلاق سیاسی و مسئولیت فرهنگی روشنفکران و نهادهای عمومی است.