
جامعهشناسی سیاسی، نظریه سیاسی و اصلاحطلبیایرانی
سعید حجاریان (زاده ۱۳۳۳) نظریهپرداز سیاسی، پژوهشگر جامعهشناسی و از چهرههای اصلی جریان اصلاحطلبی در ایران است. او با ارائه تحلیلهای ساختاری درباره توسعه سیاسی، دموکراسیخواهی و جامعه مدنی نقشی تأثیرگذار در گفتار سیاسی معاصر ایران داشته است.
سعید حجاریان در سال ۱۳۳۳ در محله نازیآباد تهران متولد شد. او تحصیلات عالی خود را در رشته مهندسی مکانیک در دانشگاه صنعتی شریف آغاز کرد و پس از انقلاب ۱۳۵۷ به فعالیتهای اجرایی و امنیتی در سالهای نخست جمهوری اسلامی روی آورد. با این حال، او بعدها مسار علمی خود را تغییر داد و به مطالعه عمیق علوم سیاسی و جامعهشناسی پرداخت و موفق به دریافت دکترای علوم سیاسی از دانشگاه تهران شد.
حجاریان از اواخر دهه ۱۳۶۰ و با حضور در مرکز تحقیقات استراتژیک ریاست جمهوری و روزنامه «خرداد»، نقش مهمی در تدوین نظریهها و گفتار جنبش اصلاحات (۲ خرداد ۱۳۷۶) ایفا کرد. مفاهیمی چون «توسعه سیاسی»، «جامعه مدنی»، «چانهزنی در بالا، فشار از پایین» و «دولت مردمی» از کلیدیترین محورهای اندیشه سیاسی او در این دوران به شمار میروند.
او در اسفند ۱۳۷۸ در مقابل ساختمان شورای شهر تهران مورد ترور ترور نافرجام قرار گرفت و دچار آسیبهای شدید جسمی شد. حجاریان پس از آن نیز به نوشتن مقالات و کتابهای متعددی در حوزه جامعهشناسی سیاسی ایران، تحولات دولت، اصلاحات دینی و نقد انسداد سیاسی ادامه داد. آثار تألیفی او از جمله «جمهوریت؛ افسونزدایی از قدرت» و «از شاهد قدسی تا شاهد بازاری» از منابع مهم مطالعه اندیشه سیاسی معاصر ایران محسوب میشوند.