مصطفی رحیمی

مصطفی رحیمی، زادهٔ ۱۳۰۵ در نایین و درگذشتهٔ ۹ مرداد ۱۳۸۱ در تهران، حقوق‌دان، جامعه‌شناس، نویسنده، مترجم، استاد دانشگاه و از روشنفکران مستقل ایران معاصر بود. او در دانشگاه تهران حقوق خواند و سپس برای ادامه تحصیل به فرانسه رفت و در سوربن دکترای حقوق گرفت. در پاریس با فضای اگزیستانسیالیسم، ادبیات متعهد و اندیشه‌های ژان‌پل سارتر آشنا شد؛ آشنایی‌ای که بعداً در ترجمه‌ها و نوشته‌هایش اثر جدی گذاشت.

رحیمی در دهه ۱۳۴۰ با ترجمه آثاری از سارتر، دوبوار، کامو و برشت در شناساندن فلسفه و ادبیات مدرن غربی به روشنفکری ایران نقش داشت. او فقط مترجم نبود؛ مسئله اصلی‌اش نسبت آزادی، قانون، روشنفکری، عدالت اجتماعی و مسئولیت اخلاقی انسان بود.

رحیمی از روشنفکرانی بود که میان حقوق، ادبیات و فلسفه پیوند برقرار می‌کرد. او از یک‌سو با سنت حقوقی و دموکراسی‌خواهی آشنا بود و از سوی دیگر، از راه ترجمه سارتر، کامو و برشت، زبان «تعهد»، «آزادی»، «مسئولیت» و «انتخاب» را وارد فضای فرهنگی ایران کرد.

نامهٔ مشهور او با عنوان چرا با جمهوری اسلامی مخالفم؟ در دی ۱۳۵۷ یکی از مهم‌ترین متن‌های دموکراسی‌خواهانه پیش از پیروزی انقلاب است. محور اصلی آن دفاع از جمهوریت بی‌قید و شرط و هشدار نسبت به محدودکردن مفهوم جمهوری با هر صفت ایدئولوژیک بود؛ متن این نامه همچنان به‌عنوان سندی مهم در تاریخ اندیشه سیاسی ایران بازخوانی می‌شود.