سعدی

ابومحمد مشرف‌الدین مصلح بن عبدالله، مشهور به سعدی شیرازی، از بزرگ‌ترین شاعران و نویسندگان زبان فارسی است. تاریخ دقیق تولد او قطعی نیست، اما معمولاً میان اواخر قرن ششم و اوایل قرن هفتم هجری دانسته می‌شود. او در شیراز زاده شد، در کودکی پدرش را از دست داد و پس از آموختن مقدمات ادب و علوم دینی، برای تحصیل به بغداد رفت و در مدرسه نظامیه، یکی از مهم‌ترین مراکز علمی جهان اسلام، درس خواند.

سعدی پس از تحصیل، سال‌ها سفر کرد و به شهرها و سرزمین‌هایی چون شام، حجاز، عراق و آناتولی رفت. بخش‌هایی از این سفرها در آثار او بازتاب یافته، هرچند همه روایت‌های سفر او را نمی‌توان دقیقاً تاریخی دانست. پس از سال‌ها سفر، به شیراز بازگشت و در همان‌جا ماندگار شد. آرامگاه او در شیراز، سعدیه، از مهم‌ترین بناهای فرهنگی ایران است.

سعدی در شعر و نثر فارسی جایگاهی بی‌مانند دارد. او در غزل عاشقانه، نثر اخلاقی، حکایت‌پردازی، پند سیاسی و بیان تجربه‌های اجتماعی استاد است. آثار او به‌ویژه به سبب زبان روشن، ایجاز، طنز، نکته‌سنجی و «سهل ممتنع» بودن شهرت دارند؛ یعنی سخنی که ساده به نظر می‌رسد، اما تقلید از آن بسیار دشوار است.

اندیشه سعدی بیشتر اخلاقی، اجتماعی و مصلحت‌اندیشانه است. او در آثار خود از قرآن، حدیث، حکمت عملی، تجربه سفر، فرهنگ صوفیانه و سنت ادبی فارسی بهره می‌گیرد. زبان سعدی به زبان فارسی امروز بسیار نزدیک است و بسیاری از تعبیرها و مثل‌های رایج فارسی از آثار او آمده‌اند.