عطار

فریدالدین عطار نیشابوری، مشهور به عطار، در نیشابور زاده شد و زندگی او با داروفروشی، طبابت، شعر و سلوک عرفانی پیوند خورده است. تاریخ دقیق تولد و مرگ او به‌طور قطعی روشن نیست، اما بیشتر پژوهشگران او را از چهره‌های مهم سده ششم و اوایل سده هفتم هجری می‌دانند. عنوان «عطار» نیز به پیشه او در عطاری و داروفروشی اشاره دارد.

عطار از برجسته‌ترین شاعران عارف زبان فارسی است و آثار او نقشی مهم در گسترش زبان تمثیلی عرفان ایرانی داشته‌اند. مهم‌ترین اثر او «منطق‌الطیر» است؛ منظومه‌ای رمزی درباره سفر مرغان به سوی سیمرغ که در آن مراحل سلوک، طلب، عشق، معرفت، استغنا، توحید، حیرت و فنا در قالب داستانی شاعرانه بیان می‌شود. «مصیبت‌نامه»، «الهی‌نامه»، «اسرارنامه» و دیوان اشعار نیز از آثار مهم منسوب به او هستند.

اثر نثری مهم عطار، «تذکرةالاولیا»، مجموعه‌ای از روایت‌ها، احوال و سخنان عارفان و مشایخ صوفیه است و از منابع مهم شناخت سنت عرفانی و زبان دینی-تجربی تصوف در فرهنگ فارسی به شمار می‌آید.

اندیشه عطار بر محور عشق، فنا، رهایی از خودبینی، گذر از عقل مصلحت‌اندیش و تجربه مستقیم حقیقت شکل می‌گیرد. او با زبان حکایت، تمثیل و شعر، مفاهیم عرفانی را به بیانی زنده و اثرگذار تبدیل کرد و بر شاعران و عارفان پس از خود تأثیری عمیق گذاشت.