چرا این کتاب؟
- برای شناخت خیام در مقام فیلسوف، ریاضیدان و منجم در کنار چهره شاعرانه او.
- برای آشنایی با دشواریهای انتساب رباعیات و اختلاف دیدگاهها در خیامشناسی.
- برای بررسی نقش ترجمه ادوارد فیتزجرالد در شکلگیری تصویر غربی از خیام.
- برای فهم تأثیر خیام بر ادبیات و فرهنگ اروپا و آمریکا در سدههای نوزدهم و بیستم.
- برای آشنایی با جایگاه اندیشههای خیام در تاریخ تفکر و فرهنگ ایران.
معرفی کتاب
«صهبای خرد» نوشته مهدی امینرضوی با ترجمه مجدالدین کیوانی، پژوهشی درباره زندگی، آثار و میراث عمر خیام نیشابوری است. امینرضوی میکوشد از تصویر تکبعدی خیام بهعنوان شاعر باده و خوشباشی فاصله بگیرد و وجوه گوناگون شخصیت او را در مقام فیلسوف، ریاضیدان، منجم و شاعر در کنار یکدیگر بررسی کند.
یکی از مسائل محوری کتاب دشواری خودِ «خیامشناسی» است. درباره نسبت میان خیامِ عالم و خیامِ شاعر، اصالت بسیاری از رباعیات منسوب به او و حتی تصویری که طی قرنها از شخصیتش ساخته شده، اختلاف نظرهای جدی وجود دارد. کتاب این مناقشات را در کنار آرای پژوهشگران ایرانی دنبال میکند و میکوشد میان آثار علمی و فلسفی خیام و میراث ادبی منسوب به او نسبتی روشنتر برقرار کند.
بخش مهم دیگری از اثر به سرگذشت خیام در غرب اختصاص دارد. ترجمه ادوارد فیتزجرالد از رباعیات، خیام را به چهرهای بسیار مشهور در جهان انگلیسیزبان تبدیل کرد، اما همزمان تصویری خاص از او ساخت: شاعری شکاک، لذتگرا، دگراندیش و منتقد باورهای دینی. امینرضوی نشان میدهد که این تصویر چگونه با تحولات فکری و اجتماعی غرب، از سکولاریسم و اومانیسم تا بحرانهای ناشی از جنگ، پیوند خورد و خیام به آینهای برای مناقشات خود غربیان بدل شد.
این کتاب در کارنامه امینرضوی با پژوهشهای او درباره فلسفه و سنت فکری ایران پیوند دارد. او بهجای محدود کردن خیام به تاریخ ادبیات، جایگاه فلسفی و علمی او را نیز جدی میگیرد و از این راه تصویری چندوجهی از یکی از دشوارترین شخصیتهای تاریخ فرهنگ ایران ارائه میکند. اثر اصلی با عنوان The Wine of Wisdom به زبان انگلیسی منتشر شده و ترجمه فارسی آن را مجدالدین کیوانی انجام داده است.