اندیشهفلسفهخردگفتگوحکمتمعناپرسشفرهنگ
دین
نوشتاری از ابوالقاسم فنائی با عنوان «اصول شریعت و اصول شریعتشناسی»
اصول متافیزیکی، الاهیاتی، معرفتشناسانه و هرمنیوتیکی شریعت و شریعتشناسی در دو بخش مقام ثبوت و اثبات تبیین شدهاند؛ از حاکمیت مقید خدا به حکمت و عدالت تا لزوم سنجش فهم فقیهان از قرآن و سنت با این دو معیار در اجتهاد.
نوشتار زیر در بردارنده اهم اصول متافیزیکی، الاهیاتی، معرفتشناسانه و هرمنیوتیکی است که نگارنده درباره شریعت و شریعتشناسی (فقه) به آنها باور دارد و از آنها دفاع میکند. توجیه این اصول و دفاع از آنها پروژه تحقیقاتی گستردهای است که دلمشغولی اصلی نویسنده در طی سالهای اخیر بوده است و توفیق به سرانجام رساندن آن را از خدای علیم و لطیف و حکیم خواهانم.
این نوشتار در دو بخش به نگارش درآمده است:
1) اصول متافیزیکی و الاهیاتی ناظر به سرشت شریعت/ مقام ثبوت
1_ خدایی که اسلام به ما معرفی و ایمان به او را از ما طلب میکند، علاوه بر اوصاف دیگری که دارد، از «حکمت»، «عدالت»، «حاکمیت»/ «مولویت» و «شارعیت» نیز برخوردار است.
2_ حاکمیت و شارعیت خدا تابع حکمت و عدالت اوست، بدین معنا که حاکمیت و شارعیت خدا مطلق نیست، بلکه مقید به حکمت و عدالت است.
3_ خدا حق اطاعت دارد.
. . .
23_ زمان و مکان در تشریع الاهی نقش دارد.
2) اصول معرفتشناسانه و هرمنیوتیکی ناظر به شریعتشناسی/ مقام اثبات
24_ مدل موجه و قابل دفاع برای تنظیم رابطه انسان با خدا مدلی است که در آن مدل دو سوی رابطه حقوق و تکالیفی طبیعی/ اخلاقی دارند، و عقلاً و اخلاقاً موظف به مراعات این حقوق و تکالیفاند.
25_ مقصود از عقل در قاعده ملازمه میان حکم عقل و حکم شرع، عقل عملی است.
26_ کارکرد عقل عملی هم «شناخت برخی از ارزشها» (مانند خوبی و بدی) است و هم «صدور برخی از احکام هنجاری» (مانند باید و نباید).
. . .
56_ حکمت و عدالت دو معیار پسینی در اجتهاد فقهیاند، بدین معنا که فقیهان موظفاند فهم و تفسیر خود از قرآن و سنت را با این دو معیار بسنجند و موزون کنند.
.
.
اصول شریعت و اصول شریعتشناسی
نویسنده: دکتر ابوالقاسم فنائی
قم - دانشگاه مفید - 1399/1/4
.
.
دانلود فایل PDF این مقاله از سرور اول | سرور دوم
.
.
گفتگو دربارهی این مطلب۰ دیدگاه
هنوز دیدگاهی ثبت نشده؛ نخستین صدا، صدای شما باشد.