آرش نراقی

آرش نراقی، زادهٔ ۱۳۴۵ در تهران، فیلسوف، نویسنده، مترجم و نواندیش دینی ایرانی است. حوزهٔ اصلی کار او فلسفهٔ دین، اخلاق، الهیات جدید، عرفان اسلامی، حقوق بشر و نسبت دین با عقلانیت مدرن است. او از چهره‌هایی است که در امتداد جریان روشنفکری دینی ایران، کوشیده است میان ایمان دینی، اخلاق مدرن، حقوق بشر و سنت عرفانی گفت‌وگویی فلسفی برقرار کند.

نراقی نخست در دانشگاه تهران داروسازی خواند و سپس برای ادامهٔ تحصیل در فلسفه به آمریکا رفت. او دکترای فلسفه را از دانشگاه کالیفرنیا، سانتا باربارا دریافت کرد؛ تمرکز پژوهشی او در این دوره بر اخلاق و فلسفهٔ دین بود. رسالهٔ دکتری او دربارهٔ معضلات اخلاقی در چارچوب اخلاق فضیلت بود. صفحهٔ دانشگاه موراوین نیز او را استاد فلسفه و دین و مدیر برنامهٔ اخلاق معرفی می‌کند.

نخستین دغدغه‌های فکری نراقی، چنان‌که خود نیز نوشته است، از پرسش دربارهٔ وجود، نسبت انسان با امر قدسی، و امکان ایمان عقلانی آغاز شد. این دغدغه‌ها او را به حوزه‌هایی چون فلسفهٔ دین، الهیات، عرفان اسلامی و اخلاق کشاند. بخشی از نوشته‌های نخستین او در نشریاتی مانند کیان و راه نو منتشر شد و در فضای فکری دههٔ هفتاد ایران، در کنار بحث‌های روشنفکری دینی و الهیات نواندیشانه قرار گرفت.

کتاب رسالهٔ دین‌شناخت از نخستین آثار مهم اوست که در آن کوشید مدلی برای تحلیل ایمان ابراهیمی ارائه کند. در آثار بعدی، دامنهٔ بحث‌های او از فلسفهٔ دین به اخلاق حقوق بشر، مدارا، مدنیت، الهیات غیبت، عشق، معنویت و اندیشهٔ مولانا گسترش یافت. نراقی در این مسیر، هم به سنت اسلامی و عرفانی توجه دارد و هم به فلسفهٔ تحلیلی، اخلاق جدید و مباحث حقوق بشر.

از ویژگی‌های فکری او می‌توان به دفاع از قرائتی اخلاق‌محور از دین، تأکید بر کرامت انسان، نقد خشونت دینی، توجه به حقوق اقلیت‌ها و تلاش برای بازخوانی سنت در افق مدرن اشاره کرد. او پروژهٔ فکری خود را گاه در قالب «سنت‌گرایی انتقادی» توضیح داده است؛ یعنی حفظ امکان گفت‌وگو با سنت، اما بدون چشم‌پوشی از نقد عقلانی، اخلاقی و تاریخی آن.