زندگی و اندیشه
کریستوفر بوم انسانشناس تکاملی آمریکایی و استاد دانشگاه کالیفرنیای جنوبی است. او با پژوهش درباره برابریخواهی در جوامع گردآورندهـشکارچی و «سلسلهمراتب واژگون» و با نظریهی تکاملی وجدان و اخلاق شناخته میشود.
کریستوفر بوم انسانشناس تکاملی آمریکایی است که سالها در دانشگاه کالیفرنیای جنوبی تدریس کرد و مدیریت «مرکز پژوهشهای زیستشناختی و اجتماعی رفتار» را برعهده داشت. پژوهش میدانی او شامل مطالعهی جامعههای انسانی در بالکان (از جمله مونتهنگرو) و نیز مشاهدهی شامپانزهها در گومبه بود.
مشهورترین اثر او «سلسلهمراتب در جنگل: تکامل رفتار برابریخواهانه» (۱۹۹۹) است. بوم در آن استدلال میکند که گروههای گردآورندهـشکارچی با «سلسلهمراتب واژگون» زندگی میکردند؛ یعنی افراد فرودست با ائتلاف، تمسخر، طرد و در حالتهای شدیدتر با اعدام، از سلطهی زورگویان جلوگیری میکردند. او این رفتار را با غریزهی سلطهجویی در نخستیهای دیگر مقایسه میکند.
در «اخلاق در جنگل: خاستگاههای تکاملی نیکی و بدی» (۲۰۱۲) نظریهای دربارهی تکامل وجدان اخلاقی ارائه کرد. به باور او، مجازات گروهی زورگویان و کسانی که هنجارها را میشکستند، بهمرور فشار گزینشی به سود ویژگیهایی مانند شرم، خویشتنداری و درونیکردن قواعد ایجاد کرد و وجدان از همین مسیر پدید آمد. آثار او در بحثهای مربوط به خاستگاه اخلاق، برابری و سیاست در جوامع پیشاتاریخی مرجعاند و نظریهی «خودرامسازی» ریچارد رنگهام از آن الهام گرفته است.