فرانس د وال

فرانس د وال در ۱۹۴۸ در شهر دن‌بوس هلند زاده شد. او در دانشگاه‌های نایمخن، گرونینگن و اوترخت زیست‌شناسی و جانورشناسی خواند و دکترای خود را در اوترخت گرفت. پژوهش‌های نخستین او درباره‌ی رفتار شامپانزه‌های نگهداری‌شده در باغ‌وحش برخرز آرنم در هلند بود. سپس به آمریکا رفت و در مرکز ملی پژوهش نخستی‌های ویسکانسین و بعدها در دانشگاه اموری در آتلانتا کار کرد؛ در اموری استاد برجسته‌ی رفتار نخستی‌ها و مدیر مرکز «زندگی زنده» در مرکز ملی پژوهش نخستی‌های یرکس بود.

نخستین کتاب مشهور او، «سیاست شامپانزه‌ها» (۱۹۸۲)، ائتلاف‌سازی، مصالحه و رقابت بر سر قدرت را در جامعه‌ی شامپانزه‌ها شرح می‌دهد. او در «آشتی‌کردن پس از ستیز» و آثار دیگر به پژوهش درباره‌ی آشتی و حل تعارض در نخستی‌ها پرداخت. در «نخستی‌های خوب طبیعت» (۱۹۹۶) و «نخستی و فیلسوف» (۲۰۰۶) و «عصر همدلی» (۲۰۰۹) استدلال کرد که همدلی، همکاری و انصاف ریشه‌هایی تکاملی دارند و اخلاق انسانی را نمی‌توان صرفاً لایه‌ای نازک از فرهنگ بر روی سرشتی خودخواه دانست؛ او این دیدگاه را در برابر آنچه «نظریه‌ی روکش» (veneer theory) می‌نامید مطرح می‌کرد. در «آیا آن‌قدر باهوشیم که بفهمیم حیوانات چقدر باهوش‌اند؟» (۲۰۱۶) نیز نقد پیشداوری‌های انسان‌محور درباره‌ی شناخت حیوانی را پی گرفت و در «تفاوت» (۲۰۲۲) به مسئله‌ی جنسیت در نخستی‌ها پرداخت.

د وال عضو آکادمی ملی علوم آمریکا و آکادمی سلطنتی هنرها و علوم هلند بود و مجله‌ی «تایم» او را در ۲۰۰۷ در فهرست «۱۰۰ فرد تأثیرگذار» جهان آورد. او در ۱۴ مارس ۲۰۲۴ در آتلانتا درگذشت.