داود فیرحی

داود فیرحی، زادهٔ ۲ آبان ۱۳۴۳ و درگذشتهٔ ۲۱ آبان ۱۳۹۹، پژوهشگر علوم سیاسی، استاد دانشگاه تهران و از مهم‌ترین نظریه‌پردازان معاصر در حوزهٔ اندیشه سیاسی اسلام و فقه سیاسی شیعه بود. او هم تحصیلات حوزوی تا سطح عالی داشت و هم دکترای علوم سیاسی خود را از دانشگاه تهران گرفت. فیرحی سال‌ها استاد گروه علوم سیاسی دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران بود و در دانشگاه مفید قم نیز تدریس می‌کرد.

او مقدمات حوزوی را در زنجان آغاز کرد و سپس در قم ادامه داد. در دانشگاه، مسیر پژوهشی‌اش بر اندیشه سیاسی شیعه، نسبت فقه و قدرت، مشروعیت، دولت مدرن، قانون و مشروطه متمرکز شد. رسالهٔ دکترای او با عنوان قدرت، دانش و مشروعیت در اسلام بعدها به یکی از آثار مرجع در مطالعات اندیشه سیاسی اسلامی تبدیل شد.

فیرحی در آبان ۱۳۹۹ پس از ابتلا به کرونا درگذشت. گزارش‌های خبری زمان درگذشت او نیز بر جایگاهش به‌عنوان استاد دانشگاه تهران و پژوهشگر اندیشه سیاسی اسلام تأکید کردند.

پروژهٔ اصلی فیرحی را می‌توان «بازخوانی فقه سیاسی شیعه در افق دولت مدرن» دانست. او می‌کوشید نشان دهد که فقه و سنت سیاسی اسلامی فقط متعلق به گذشته نیستند، بلکه می‌توان آن‌ها را با پرسش‌های جدیدی مانند قانون، دولت، حزب، مشروطه، حقوق شهروندی و حکمرانی بازخوانی کرد.

در آثار او چند محور تکرار می‌شود: نسبت دانش دینی و قدرت سیاسی، مسئله مشروعیت، تحول دولت در جهان اسلام، امکان فقه مشروطه، نسبت فقه و قانون، و جایگاه حزب در حکمرانی دینی. فیرحی نه سنت‌گرا به معنای بسته بود و نه مدرن‌گرا به معنای گسست کامل از سنت؛ تلاش او بیشتر یافتن راهی میان فقه، عقلانیت سیاسی جدید و تجربه تاریخی ایران بود.