جان هنری نیومن

جان هنری نیومن در سال ۱۸۰۱ در لندن متولد شد. او تحصیلات خود را در دانشگاه آکسفورد گذراند و سپس به عنوان همکار (Fellow) در کالج اوریل آکسفورد و کشیش کلیسای دانشگاهی سنت مری مشغول به کار شد. در دهه ۱۸۳۰، نیومن به یکی از چهره‌های اصلی «جنبش آکسفورد» تبدیل شد؛ جنبشی در کلیسای آنگلیکان که می‌کوشید ریشه‌های تاریخی و کاتولیکی این کلیسا را احیا کند. اما پژوهش‌های عمیق تاریخی و الهیاتی او سرانجام باعث شد در سال ۱۸۴۵ رسماً به کلیسای کاتولیک بپیوندد؛ رویدادی که شوک بزرگی به جامعه دینی و فکری بریتانیا وارد کرد.

یکی از مهم‌ترین دستاوردهای فکری نیومن، نظریه‌پردازی او در باب آموزش عالی است. کتاب «ایده دانشگاه» (The Idea of a University) مجموعه سخنرانی‌های اوست که در آن از آموزش جامع، رشد فکری آزاد و پرورش ذهن در برابر تخصص‌گرایی محض و نگاه ابزاری به دانش دفاع می‌کند. نیومن دانشگاه را محلی برای پرورش روحیه‌ای سنجش‌گر و فهمی کثرت‌گرا می‌دانست که در آن علوم مختلف، از جمله الهیات و فلسفه، در کنار یکدیگر همزیستی دارند.

در حوزه فلسفه دین و معرفت‌شناسی، اثار برجسته دیگر او کتاب «جستاری در باب تصدیق» (An Essay in Aid of a Grammar of Assent - ۱۸۷۰) است. او در این اثر به بررسی عقلانیت باور دینی پرداخته و مفهوم «حس قیاسی» (Illative Sense) را مطرح می‌کند تا توضیح دهد انسان‌ها چگونه بر اساس مجموعه‌ای از شواهد غیرمستقیم و هم‌پوشان، به باورهایی محکم دست می‌یابند. نیومن در سال ۱۸۷۹ از سوی پاپ لئون سیزدهم به مقام کاردینالی رسید و سرانجام در سال ۱۸۹۰ درگذشت. او در سال ۲۰۱۹ توسط کلیسای کاتولیک به عنوان «قدیس» شناخته شد.