محمدرضا نیکفر

محمدرضا نیکفر، زادهٔ ۱۳۳۵ در اراک، پژوهشگر فلسفه، نویسنده، مترجم و روزنامه‌نگار ایرانی است. او در نوجوانی مدتی کوتاه با آموزش دینی آشنا شد و سپس در فضای سیاسی و فکری دهه ۱۳۵۰ به جریان‌های چپ نزدیک شد. پس از ورود به دانشگاه پلی‌تکنیک تهران در رشته مهندسی شیمی، فعالیت فکری و سیاسی خود را ادامه داد و پس از انقلاب به آلمان رفت.

نیکفر در آلمان فلسفه، علوم سیاسی و مطالعات خاورمیانه خواند و دکترای فلسفه خود را از دانشگاه کلن با رساله‌ای درباره مارتین هایدگر دریافت کرد. او از فوریه ۲۰۱۲ تا ژوئیه ۲۰۲۳ سردبیر رادیو زمانه بود و در این دوره در حوزه‌های فلسفه، دین، سکولاریسم، حقوق بشر، اقتصاد سیاسی و نقد ایدئولوژی نوشت.

کارهای نیکفر حول چند محور اصلی می‌چرخد: سکولاریسم، نقد دین و الهیات سیاسی، حقوق بشر، جامعه مدنی، خشونت، اقتصاد سیاسی، ناسیونالیسم و مسئله هویت در ایران. او از منتقدان رویکردهای هویت‌محور است و هم‌زمان بر حقوق اقلیت‌ها، عدالت اجتماعی و نقد تبعیض تأکید دارد.

در نوشته‌های فلسفی و سیاسی خود، کوشیده نسبت دین، قدرت، خشونت و تبعیض را در جامعه ایران تحلیل کند. مقاله‌هایی مانند «الهیات شکنجه» و نوشته‌های او درباره سکولاریسم، روشنفکری دینی و نقد آرامش دوستدار از آثار بحث‌برانگیز او به شمار می‌روند.