هانری برگسون

هانری برگسون در ۱۸ اکتبر ۱۸۵۹ در پاریس به دنیا آمد. او در مدرسه عالی نرمال پاریس تحصیل کرد و پس از آن به تدریس فلسفه پرداخت. برگسون در آغاز فعالیت فکری خود با سنت فلسفه تحلیلی و علمی زمانه‌اش درگیر بود، اما به‌تدریج رویکردی فلسفی شکل داد که بر تجربه زیسته، آگاهی و پویایی حیات تأکید می‌کرد.

مهم‌ترین اثر برگسون، «مقاله‌ای درباره داده‌های بی‌واسطه آگاهی» (۱۸۸۹)، به بررسی مفهوم زمان ذهنی و تمایز میان زمان اندازه‌پذیر علمی و زمان تجربه‌شده انسانی پرداخت. او در کتاب «ماده و حافظه» (۱۸۹۶) رابطه میان ذهن، بدن و حافظه را بررسی کرد و در «تکامل خلاق» (۱۹۰۷) نظریه‌ای درباره تحول حیات ارائه داد که بر نیروی خلاق و پویای زندگی تأکید داشت.

برگسون مفهوم «دوام» را به‌عنوان جریان پیوسته و کیفی زمان در تجربه انسانی مطرح کرد و معتقد بود که برخی جنبه‌های واقعیت تنها از راه شهود فلسفی قابل درک‌اند، نه صرفاً با روش‌های علمی و تحلیلی. اندیشه‌های او بر فیلسوفان، نویسندگان و نظریه‌پردازانی چون ویلیام جیمز، موریس مرلو-پونتی و ژیل دلوز تأثیر گذاشت.

از دیگر آثار مهم او می‌توان به «دو سرچشمه اخلاق و دین» (۱۹۳۲) اشاره کرد که در آن به بررسی منشأهای ایستا و پویا در اخلاق و دین پرداخت. برگسون در سال‌های پایانی زندگی خود با وجود فشارهای سیاسی و اجتماعی، به مواضع اخلاقی و انسانی پایبند ماند و در ۴ ژانویه ۱۹۴۱ در پاریس درگذشت.