سنت فلسفی اروپایی را می‌توان مطمئنترین توصیف کرد اگر بگوییم مجموعه‌ای از حاشیهنویسیها بر آثار افلاطون است.
در روزگارِ او
مشاهده در خط زمان اندیشهبر اینان اثر گذاشت۳
از اینان اثر پذیرفت۲
شاگردانش۲
اینان را نقد کرد۲
هممکتبان۱
زندگی و اندیشه
آلفرد نورث وایتهد (۱۸۶۱–۱۹۴۷) ریاضیدان، منطقدان و فیلسوف بریتانیایی و همنویسنده «اصول ریاضیات» با برتراند راسل است. او در نیمه دوم زندگی خود به متافیزیک روی آورد و با کتاب «فرایند و واقعیت» بنیانگذار «فلسفه فرایند» شد؛ نظامی که در آن واقعیت نه از جواهر ثابت بلکه از رویدادها و صیرورتهای پیوسته ساخته شده است.
آلفرد نورث وایتهد در ۱۵ فوریه ۱۸۶۱ در رمزگیت، در ایالت کنت انگلستان، زاده شد. او در کالج ترینیتیِ دانشگاه کیمبریج ریاضیات خواند و سپس سال‌ها در همان‌جا به تدریس پرداخت. یکی از شاگردان او در کیمبریج برتراند راسل بود؛ همکاری این استاد و شاگرد به تألیف مشترک سه‌جلدیِ «اصول ریاضیات» (Principia Mathematica، ۱۹۱۰–۱۹۱۳) انجامید، اثری که کوشید نشان دهد ریاضیات را می‌توان بر پایه‌ای منطقی استوار کرد و یکی از سنگ‌بناهای منطق جدید و فلسفه تحلیلی به شمار می‌رود.
پس از کیمبریج، وایتهد در سال ۱۹۱۰ به لندن رفت و در کالج سلطنتی و سپس کالج امپریال به تدریس ریاضیات کاربردی و مکانیک پرداخت. در این دوره، توجه او از منطق محض به فلسفه علم و فلسفه طبیعت معطوف شد. آثاری چون «مفهوم طبیعت» (۱۹۲۰) و «اصول شناخت طبیعی» (۱۹۱۹) حاصل همین دوره‌اند؛ در این کتاب‌ها وایتهد کوشید تصویری از طبیعت ارائه دهد که در آن «رویداد» و نه «ماده»، واحد بنیادین است، و به نقد آنچه خود «انشقاق طبیعت» (bifurcation of nature)—یعنی جدایی جهان کیفیات ادراک‌شده از جهان ذرات علمی—می‌نامید، پرداخت.
در سال ۱۹۲۴، در شصت و سه سالگی، وایتهد دعوت دانشگاه هاروارد را برای تدریس فلسفه پذیرفت و به آمریکا مهاجرت کرد؛ دوره‌ای که پربارترین مرحله فلسفی زندگی او شد. «علم و جهان مدرن» (۱۹۲۵) به بررسی پیش‌فرض‌های متافیزیکیِ علم مدرن و به‌ویژه ماتریالیسم علمی پرداخت. شاهکار او، «فرایند و واقعیت» (۱۹۲۹)، برگرفته از سخنرانی‌های گیفورد در دانشگاه ادینبرا، نظام کیهان‌شناختیِ کامل او را عرضه کرد: جهان نه مجموعه‌ای از جواهر ثابت، بلکه بافتی از «رخدادهای واقعیِ» (actual occasions) درهم‌تنیده است که هر یک از طریق «دریافت» (prehension) گذشته خود و امکان‌های محض (eternal objects)، به صیرورت درمی‌آید. در این نظام، خداوند نیز نه استثنایی بر اصول متافیزیکی، بلکه نمونه‌ای عالی از آن‌هاست—تصوری که بعدها الهیات فرایندی را در آمریکا پدید آورد.
در «ماجراهای اندیشه‌ها» (۱۹۳۳) نیز وایتهد به تاریخ تمدن و نقش اندیشه‌ها در دگرگونی آن پرداخت. او همچنین در «اهداف آموزش و پرورش» (۱۹۲۹) به نقد آموزشِ مبتنی بر انباشت «اندیشه‌های بی‌جان» پرداخت. وایتهد در ۳۰ دسامبر ۱۹۴۷ در کمبریجِ ماساچوست درگذشت.