اندیشمند خارجی
محمد عابد الجابری
Mohammed Abed al-Jabriفلسفه اسلامی معاصر، نقد عقل عربی، اندیشه سیاسیمراکشی۱۹۳۵–۲۰۱۰
«ما نیازمند بازسازی عقل عربی هستیم، نه صرفاً بازگشت به گذشته.»
زندگی و اندیشه
محمد عابد الجابری فیلسوف، متفکر و پژوهشگر مراکشی بود که به‌خاطر پروژه فکری گسترده‌اش درباره «نقد عقل عربی» شناخته می‌شود. او با تحلیل میراث فلسفی، کلامی و سیاسی تمدن اسلامی، تلاش کرد امکان بازسازی عقلانیت عربی معاصر را بررسی کند.
محمد عابد الجابری در سال ۱۹۳۵ در فجیج مراکش به دنیا آمد. او تحصیلات خود را در مراکش و فرانسه دنبال کرد و در حوزه فلسفه و علوم انسانی به فعالیت پرداخت. الجابری سال‌ها به تدریس فلسفه در دانشگاه محمد پنجم رباط مشغول بود و در کنار فعالیت دانشگاهی، به پژوهش درباره میراث فکری عربی و اسلامی پرداخت.
مهم‌ترین پروژه فکری او مجموعه چهارجلدی «نقد العقل العربي» (نقد عقل عربی) است که در آن ساختارهای معرفتی و روش‌های اندیشیدن در سنت عربی ـ اسلامی را بررسی کرد. او در این مجموعه میان سه نظام معرفتی مهم در میراث اسلامی، یعنی بیان، عرفان و برهان، تمایز گذاشت و کوشید نقاط قوت و محدودیت‌های هر یک را در شکل‌گیری عقل عربی تحلیل کند.
الجابری همچنین آثاری درباره فلسفه ابن رشد، اندیشه سیاسی اسلامی و مسئله دموکراسی در جهان عرب نوشت. او بر اهمیت عقلانیت برهانی، بازخوانی انتقادی میراث و پیوند میان سنت و مدرنیته تأکید داشت و از چهره‌های برجسته فلسفه عربی معاصر به‌شمار می‌رود.