
روانشناسی شناختی و تکاملیکانادایی-آمریکاییزادهی ۱۹۵۴
انسانها تقریباً به همان شیوهای که عنکبوتها میدانند چگونه تار ببافند، میدانند چگونه حرف بزنند.
استیون پینکر روانشناس شناختی کانادایی-آمریکایی و استاد دانشگاه هاروارد است که به پژوهش در زبان، ذهن و طبیعت انسان شهرت دارد. او از مدافعان روانشناسی تکاملی و نظریه محاسباتی ذهن به شمار میرود و با کتابهایی مانند «غریزه زبان» و «لوح سفید» تأثیر گستردهای بر اندیشه عمومی گذاشته است. پینکر همچنین با آثارش درباره کاهش خشونت تاریخی و پیشرفت انسانی، یکی از شناختهشدهترین روشنفکران عمومی معاصر است.
استیون آرتور پینکر در ۱۸ سپتامبر ۱۹۵۴ در مونترال کانادا، در خانوادهای یهودی سکولار و انگلیسیزبان طبقه متوسط به بالا به دنیا آمد. پدربزرگ و مادربزرگش از لهستان و رومانی به کانادا مهاجرت کرده بودند. او در ۱۹۷۶ مدرک کارشناسی روانشناسی تجربی را از دانشگاه مکگیل گرفت و سپس برای ادامه تحصیل به هاروارد رفت و در ۱۹۷۹ دکترای روانشناسی تجربی را زیر نظر استیون کاسلین دریافت کرد. پس از دورههای کوتاه تدریس در هاروارد و استنفورد، از ۱۹۸۲ تا ۲۰۰۳ در مؤسسه فناوری ماساچوست (امآیتی) فعالیت کرد و سپس به هاروارد بازگشت و اکنون استاد کرسی جانستون در دپارتمان روانشناسی این دانشگاه است.
پژوهشهای اولیه پینکر بر شناخت بصری و سپس بر اکتساب زبان در کودکان متمرکز بود. او در آثار فنی خود نظریههایی درباره یادگیری ساختارهای دستوری و تمایز میان افعال قاعدهمند و بیقاعده ارائه داد و نشان داد که زبان بر پایه دو فرایند شناختی—بازیابی از حافظه و ترکیب قواعد—عمل میکند. پینکر از مدافعان نظریه محاسباتی ذهن و روانشناسی تکاملی است و معتقد است بسیاری از ظرفیتهای ذهنی انسان، از جمله زبان، محصول انتخاب طبیعی هستند.
از میان کتابهای عمومی او، «غریزه زبان» (۱۹۹۴) زبان را بهعنوان سازگاری زیستی معرفی کرد؛ «ذهن چگونه کار میکند» (۱۹۹۷) تصویری یکپارچه از کارکردهای ذهن ارائه داد؛ و «لوح سفید» (۲۰۰۲) علیه انکار طبیعت انسانی در علوم انسانی و اجتماعی استدلال کرد. در «فرشتگان بهتر طبیعت ما» (۲۰۱۱) با دادههای تاریخی نشان داد که خشونت در مقیاس بلندمدت کاهش یافته است و در «روشنگری اکنون» (۲۰۱۸) و «عقلانیت» (۲۰۲۱) از عقل، علم و اومانیسم بهعنوان نیروهای پیشبرنده پیشرفت انسانی دفاع کرد. آخرین اثر او «وقتی همه میدانند که همه میدانند...» (۲۰۲۵) به روانشناسی دانش مشترک میپردازد.
پینکر عضو آکادمی ملی علوم آمریکاست، چندین بار نامزد نهایی جایزه پولیتزر شده و جوایز متعددی برای پژوهش، تدریس و نویسندگی دریافت کرده است. او علاوه بر فعالیت علمی، بهعنوان روشنفکر عمومی در مطبوعات درباره موضوعات گوناگون از زبان و اخلاق تا سیاست و روندهای اجتماعی مینویسد.