رابرت تریورز

رابرت لادلو تریورز در ۱۹ فوریه ۱۹۴۳ در واشینگتن دی‌سی زاده شد. او تحصیلات خود را در دانشگاه هاروارد در رشته‌های تاریخ آمریکا و سپس ریاضیات آغاز کرد، اما سرانجام به زیست‌شناسی تکاملی روی آورد و دکترای خود را در این حوزه گذراند. در اوایل دهه ۱۹۷۰ او مجموعه‌ای از مقالات بسیار تأثیرگذار منتشر کرد که پایه‌های نظری بخش بزرگی از روان‌شناسی تکاملی و جامعه‌شناسی زیستی امروزین را بنا نهاد.

مهم‌ترین سهم او مقاله «تکامل نوع‌دوستی متقابل» (The Evolution of Reciprocal Altruism, 1971) بود که برای نخستین بار توضیح داد چگونه رفتار یاری‌رسانی میان افراد ناخویشاوند می‌تواند از طریق انتخاب طبیعی تکامل یابد، به شرطی که هزینه و منفعت آن در طول زمان متقابل باشد. این نظریه تأثیر عمیقی بر زیست‌شناسی رفتاری و اقتصاد رفتاری گذاشت. تریورز همچنین در مقاله «سرمایه‌گذاری والدینی و انتخاب جنسی» (Parental Investment and Sexual Selection, 1972) نظریه‌ای صورت‌بندی کرد که تفاوت‌های رفتاری میان جنس‌ها را بر حسب میزان سرمایه‌گذاری زیستی هر جنس در فرزندان توضیح می‌داد؛ نظریه‌ای که به یکی از ارکان روان‌شناسی تکاملی جنسیت بدل شد.

از دیگر آثار مهم او نظریه «تعارض والد-فرزند» (Parent-Offspring Conflict, 1974) است که نشان داد منافع ژنتیکی والدین و فرزندان، حتی در خانواده‌های زیستی، همیشه کاملاً هم‌سو نیست و همین امر می‌تواند منشأ بسیاری از رفتارهای ظاهراً متناقض در طبیعت باشد. در دهه‌های بعد، تریورز به بسط نظریه «فریب‌کاری خویشتن» پرداخت و در کتاب «حماقت‌های ابلهان» (The Folly of Fools, 2011) استدلال کرد که خودفریبی، به دلیل تسهیل فریب دیگران، می‌تواند از منظر تکاملی سازگارانه باشد.

تریورز که مدتی نیز با فعال سیاسی هیوی نیوتن و حزب پلنگان سیاه همکاری نزدیک داشت، در طول حرفه دانشگاهی خود در دانشگاه‌های هاروارد و راتگرز تدریس کرده است. ریچارد داوکینز در کتاب تأثیرگذار خود «ژن خودخواه» (The Selfish Gene, 1976) به‌طور گسترده بر نظریه‌های تریورز تکیه کرد و او را از مهم‌ترین متفکران زیست‌شناسی تکاملی خواند.