اندیشمند خارجی
ادوارد ویلسون
Edward O. Wilsonزیست‌شناسی تکاملی، زیست‌جامعه‌شناسی و بوم‌شناسیآمریکایی۱۹۲۹–۲۰۲۱
«اگر بشریت بخواهد آینده‌ای داشته باشد، باید از تنوع زیستی زمین محافظت کند.»
زندگی و اندیشه
ادوارد او. ویلسون زیست‌شناس آمریکایی و یکی از برجسته‌ترین پژوهشگران حوزه زیست‌شناسی تکاملی، بوم‌شناسی و رفتار جانوران بود. او با طرح و گسترش نظریه «زیست‌جامعه‌شناسی» و پژوهش‌های گسترده درباره مورچه‌ها، تأثیر عمیقی بر فهم پیوند میان تکامل، رفتار اجتماعی و طبیعت گذاشت.
ادوارد او. ویلسون در سال ۱۹۲۹ در بیرمنگام ایالت آلاباما در آمریکا به دنیا آمد. او از کودکی به مطالعه طبیعت و حشرات علاقه‌مند شد و بخش مهمی از زندگی علمی خود را به پژوهش درباره مورچه‌ها و جوامع حشرات اختصاص داد. ویلسون تحصیلات دانشگاهی خود را در دانشگاه آلاباما و سپس دانشگاه هاروارد ادامه داد و سال‌های طولانی به‌عنوان استاد دانشگاه هاروارد فعالیت کرد.
ویلسون یکی از بنیان‌گذاران حوزه «زیست‌جامعه‌شناسی» بود؛ حوزه‌ای که رفتارهای اجتماعی جانوران را با استفاده از اصول زیست‌شناسی تکاملی بررسی می‌کند. کتاب «زیست‌جامعه‌شناسی: سنتز نوین» (۱۹۷۵) از مهم‌ترین آثار اوست که در آن تلاش کرد توضیح دهد چگونه انتخاب طبیعی می‌تواند در شکل‌گیری رفتارهای اجتماعی نقش داشته باشد. این اثر بحث‌های گسترده‌ای در میان زیست‌شناسان، فیلسوفان و دانشمندان علوم اجتماعی برانگیخت.
او همچنین در زمینه تنوع زیستی و حفاظت از محیط زیست فعالیت نظری و عملی داشت. کتاب «تنوع حیات» (۱۹۹۲) و نوشته‌های بعدی او درباره بحران انقراض گونه‌ها، اهمیت حفاظت از زیست‌بوم‌ها را برای آینده انسان برجسته کردند. ویلسون مفهوم «نیمه زمین» را نیز پیشنهاد کرد که بر اختصاص بخش بزرگی از سطح زمین به حفاظت از طبیعت تأکید دارد.
آثار ویلسون در مرز میان زیست‌شناسی، فلسفه علم، اخلاق محیط زیست و مطالعات انسان قرار می‌گیرند. او در سال ۲۰۲۱ درگذشت و به‌عنوان یکی از اثرگذارترین زیست‌شناسان قرن بیستم و مدافعان برجسته حفاظت از تنوع زیستی شناخته می‌شود.