امیرحسین ترکاشوند

امیرحسین ترکاشوند، زاده‌ی ۱۳۴۳، پژوهشگر قرآن و متون دینی است. او دانش‌آموخته‌ی کارشناسی ارشد علوم قرآنی از دانشگاه تهران معرفی شده است. شهرت اصلی ترکاشوند به پژوهش‌های فقهی و تاریخی او درباره‌ی احکام پوشش، به‌ویژه کتاب «حجاب شرعی در عصر پیامبر»، بازمی‌گردد.

ترکاشوند در آثار خود به بازخوانی متون دینی، روایات، تاریخ صدر اسلام و آرای فقهی می‌پردازد. روش او بیشتر تاریخی-متنی است؛ یعنی به جای تکیه بر برداشت رایج و متأخر، می‌کوشد فضای اجتماعی و زبانی عصر پیامبر، کاربرد واژه‌ها، گزارش‌های تاریخی و حدود احکام در منابع اولیه را دوباره بررسی کند. همین رویکرد باعث شده آثارش، به‌ویژه درباره‌ی حجاب و رجم، بحث‌برانگیز و محل نقدهای فراوان باشد.

مهم‌ترین اثر ترکاشوند، «حجاب شرعی در عصر پیامبر» است؛ کتابی مفصل که به بررسی پیشینه‌ی پوشش در صدر اسلام می‌پردازد. بنابر گزارش‌ها، پژوهش این کتاب از سال ۱۳۸۴ آغاز شد، متن آن در سال ۱۳۸۹ تکمیل شد و پس از دریافت نکردن مجوز رسمی نشر، در سال ۱۳۹۰ در فضای مجازی منتشر شد.

در این کتاب، ترکاشوند با بررسی آیات، روایات، وضعیت پوشش زنان آزاد و غیرآزاد، عرف عرب جاهلی و صدر اسلام، به نتیجه‌ای متفاوت از فقه رایج می‌رسد. او معتقد است حد واجب پوشش زنان در عصر پیامبر بسیار محدودتر از برداشت مشهور کنونی بوده است. این دیدگاه از سوی برخی پژوهشگران و فعالان نواندیش دینی مورد توجه قرار گرفت و از سوی شماری از فقیهان و منتقدان سنتی نقد شد. مناظره‌ها و نقدهایی نیز درباره‌ی کتاب او منتشر شده است.

اثر مهم دیگر او «نسخ سنگسار توسط اسلام» است. ترکاشوند در این پژوهش با تمرکز بر قرآن، روایات و تاریخ فقه، این دیدگاه را مطرح می‌کند که سنگسار حکم اسلامیِ اصیل نیست و اسلام، به‌جای تأسیس یا تأیید آن، زمینه‌ی کنارگذاشتن آن را فراهم کرده است. این کتاب نیز مانند اثر پیشین، بیشتر در فضای مجازی منتشر شد و در میان نواندیشان دینی، قرآن‌پژوهان و منتقدان مجازات‌های فقهی بازتاب یافت.