حافظ شیرازی

خواجه شمس‌الدین محمد حافظ شیرازی، مشهور به حافظ و لسان‌الغیب، از بزرگ‌ترین شاعران فارسی‌زبان سده هشتم هجری است. درباره جزئیات زندگی او اطلاعات قطعی اندک است، اما بنا بر پژوهش‌های رایج حدود ۷۱۵/۱۳۱۵ در شیراز زاده شد و حدود ۷۹۲/۱۳۹۰ در همان شهر درگذشت. لقب «حافظ» را معمولاً به حفظ قرآن نسبت داده‌اند؛ آشنایی عمیق او با قرآن و زبان دینی در سراسر شعرش دیده می‌شود.

حافظ بیش از هر چیز شاعر غزل است. شعر او آمیزه‌ای از عشق، رندی، نقد ریاکاری دینی و اجتماعی، تأمل در ناپایداری جهان، لذت زیستن، و زبان چندلایه و ایهام‌آمیز است. یکی از ویژگی‌های اصلی غزل حافظ این است که می‌تواند هم عاشقانه، هم اخلاقی، هم عرفانی و هم انتقادی خوانده شود. ایرانیکا او را نماینده اوج شعر غنایی فارسی می‌داند و تأکید می‌کند که هیچ شاعر فارسی پس از قرن هشتم به اندازه او بر مسیر غزل فارسی اثر نگذاشته است.

اثر اصلی و معتبر حافظ، دیوان حافظ است. این دیوان عمدتاً شامل غزل‌هاست و در کنار آن شماری قصیده، قطعه، رباعی و ساقی‌نامه نیز به او منسوب شده است. گفته می‌شود دیوان پس از مرگ حافظ، احتمالاً به دست محمد گلندام یا در سنتی نزدیک به او، گردآوری شده است.