عبدالله جوادی آملی

عبدالله جوادی آملی، زادهٔ ۱۵ اردیبهشت ۱۳۱۲ در آمل، فقیه، فیلسوف، مفسر قرآن، عارف و از مراجع تقلید شیعه است. او از شاگردان مهم سنت فلسفی و تفسیری علامه طباطبایی به‌شمار می‌آید و در کنار فقه و اصول، در فلسفه اسلامی، عرفان نظری، تفسیر قرآن و کلام جدید آثار گسترده‌ای پدید آورده است.

جوادی آملی پس از تحصیل مقدمات در آمل و مدتی اقامت در مشهد، به تهران رفت و در مدرسه مروی از استادانی چون محمدتقی آملی، مهدی الهی قمشه‌ای، علامه شعرانی و فاضل تونی بهره برد. سپس در سال ۱۳۳۴ به قم رفت و نزد استادانی چون آیت‌الله بروجردی، امام خمینی، محقق داماد، میرزا هاشم آملی و به‌ویژه علامه طباطبایی تحصیل کرد.

محور اصلی اندیشه جوادی آملی، پیوند عقل، وحی و شهود است. او عقل را در برابر دین نمی‌نشاند، بلکه آن را «چراغ دین» می‌داند؛ یعنی ابزاری برای فهم آموزه‌های اعتقادی، اخلاقی، فقهی و حقوقی دین. از این جهت، پروژه فکری او در امتداد حکمت متعالیه صدرایی، تفسیر قرآن و عرفان نظری قرار دارد.

در تفسیر قرآن، مهم‌ترین اثر او تسنیم است؛ تفسیری گسترده و ترتیبی که یکی از مفصل‌ترین تفاسیر معاصر شیعه به‌شمار می‌آید. در فلسفه نیز با شرح و تقریر حکمت متعالیه، به‌ویژه در مجموعه رحیق مختوم، کوشیده سنت صدرایی را در زبان آموزشی حوزه معاصر بازسازی کند.

از نظر فرهنگی، جوادی آملی گاه مواضعی فراتر از فضای سنتی حوزه گرفته است؛ از جمله تأکید بر ضرورت آشنایی روحانیان با اندیشه‌های جدید، فلسفه غرب، زبان‌های خارجی و مسائل زمانه. تمجید او از فردوسی و تأکید بر شرف فرهنگی ایران نیز نشان‌دهنده توجه او به پیوند دین، عقلانیت و فرهنگ ایرانی است.