سید محمدحسین طباطبایی

سید محمدحسین طباطبایی، مشهور به علامه طباطبایی، در اسفند ۱۲۸۱ در شادباد مشایخ از توابع تبریز زاده شد و در ۲۴ آبان ۱۳۶۰ در قم درگذشت. او مفسر قرآن، فیلسوف، فقیه اصولی، عارف و از اثرگذارترین چهره‌های فکری شیعه در ایران معاصر بود.

طباطبایی پس از تحصیلات مقدماتی در تبریز، برای ادامه تحصیل به نجف رفت و حدود ده سال در آنجا فقه، اصول، فلسفه، ریاضیات، اخلاق و عرفان آموخت. از استادان مهم او می‌توان به محمدحسین نائینی، محمدحسین غروی اصفهانی، سید حسین بادکوبه‌ای و سید علی قاضی طباطبایی اشاره کرد. پس از بازگشت به ایران، مدتی در تبریز به اداره امور خانوادگی و کشاورزی پرداخت و سپس در سال ۱۳۲۵ به قم رفت.

در قم، طباطبایی به احیای فلسفه اسلامی و تفسیر قرآن پرداخت. تدریس اسفار، شفا، فلسفه صدرایی و تفسیر قرآن، جایگاه او را در حوزه قم برجسته کرد. او با هانری کربن، فیلسوف و ایران‌شناس فرانسوی، نیز گفت‌وگوهای فلسفی و الهیاتی مهمی داشت که در معرفی تشیع و فلسفه اسلامی به فضای فکری غرب اثرگذار بود.

محور اصلی اندیشه طباطبایی تفسیر قرآن، فلسفه اسلامی، حکمت صدرایی، معرفت‌شناسی، کلام شیعی، عرفان نظری و نسبت عقل و وحی است. او در تفسیر المیزان روش «تفسیر قرآن به قرآن» را به‌صورت گسترده به کار گرفت و در آثار فلسفی خود، کوشید سنت فلسفه اسلامی را در برابر جریان‌هایی چون مادی‌گرایی و مارکسیسم بازخوانی و تقویت کند.