اندیشهفلسفهخردگفتگوحکمتمعناپرسشفرهنگ
Yaser Mirdamadi and Zuhair Bagheri Noaparast debate the rationality of belief in God, defending the reasonableness of theism and atheism respectively. The discussion covers the definition of God, arguments for existence, and responses to the problem of evil.

We received many calls to the Taboo program asking us to address the subject of God. We have previously dealt with the important and decisive question, “Does God exist?” But you are right—God’s existence or non-existence has such a radical effect on our being and our lives that we can still debate it and answer further questions. In this week’s program, we host two researchers of philosophy, one of whom defends the rational arguments of theists and the other the rational arguments of atheists.
Zoheir Bagheri Noaparast is a doctoral student in philosophy at the University of Vienna and editor-in-chief of the philosophical magazine 42. Emphasizing the necessity of living wisely, he defends atheism. Yaser Mirdamadi, a researcher of religion and philosophy, however, speaks of the limits of reason and believes that one can rationally defend the arguments of theists.
Mr. Mirdamadi, can you explain rationally from what angle theism can be defended, and why?
Yaser Mirdamadi: Before answering your important question, I would like to make two key points. First, I am here defending the “reasonableness” of theism, not the so-called “proof” of theism. The difference between proof and reasonableness, very briefly, is that in proof there is certainty and indubitability, but in reasonableness there is no certainty or indubitability. This means that, in the technical sense of the word, we have no “demonstration” for the existence of God, but we may well have reasons—that is, non-conclusive arguments—for the existence of God. The second point is that when I speak of the reasonableness of theism, I do not even mean that I defend all the well-known non-conclusive arguments that have been advanced in favor of the reasonableness of theism. But some of the well-known reasons advanced in favor of the reasonableness of theism seem to me either to have defensible versions or to be capable of having them. These reasons, I think, are (five reasons): first, the “cosmological argument”; second, the “argument from religious experience”; third, the “argument from consciousness”; fourth, the “moral argument”; and fifth, the “cumulative case argument”—if there is time, we can talk about these later.
Very well. Mr. Noaparast, Mr. Mirdamadi spoke of several categories of rational arguments in defense of theism. Can one then rationally bring arguments in defense of atheism?
Zoheir Bagheri Noaparast: Look, we must see what evidence theists present for the existence of the God they claim and what definition they have of that God; then we, on the atheist side, must examine whether their definition is coherent, defensible, has evidence for it, or is consistent with our best scientific theories. The common definition of God put forward in philosophical discussions usually attributes at least these three properties to God: that He is omniscient, omnipotent, and perfectly good. One of the things atheists do, and the rational arguments they bring, is to raise rational objections to this definition of God and try to show that belief in such a God lacks sufficient evidence. One of the most famous arguments of atheists is the argument from “evil.” By evil is meant all the bad things, sufferings, and pains that humans experience in their lives, which includes natural evils, such as earthquakes, tsunamis, various diseases, etc., and moral evils, which include a range of actions that humans commit against one another, which can be small things like lying and betrayal or very large-scale things like genocide. Well, if God knows everything, is capable of doing anything, and is perfectly good, then by definition, if an evil were to occur, He is aware of it, and since He is capable, He can prevent it, and since He is perfectly good, He naturally should not allow that evil to occur and should prevent it; yet we see all kinds and sorts of evil in our world. Here there appears to be a contradiction in the definition of God. We must either conclude that this God does not exist at all, or if He does exist, He lacks one of those three properties.
Mirdamadi: It can easily be shown that there is no contradiction between a God with these attributes and the existence of evil in the world. Why? For the simple reason that God may have reasons for creating evil, even if we do not know those reasons; merely demonstrating its logical possibility is rationally sufficient to say that there is no contradiction between the existence of evil and a God with—specifically—these three attributes. We see that even parents are compelled, in some cases, to do something for their children that from the children's perspective is evil (or even truly evil, not just from their perspective), but inflicting this evil has a reason from the parents' perspective. However, one might be able to show reasons why, even from our human perspective, a benevolent person should not do this. An example given by one atheist philosopher is that in a forest that catches fire, an innocent, beautiful gazelle burns alive amidst the flames and perishes; what reason does this benevolent God have to let this beautiful gazelle burn? Here, some philosophers have pointed out that certain evils, especially human evils like murder, war, and the like, are inescapable. Particularly regarding moral evils, it can be said that God has given humans free will, and free will necessitates that humans be able to perform wrongful acts. The possession of free will by humans, despite all the evils it can create, may, from a cosmic perspective and from God's viewpoint surveying all of history, have its good outweigh its evil, so to speak. One cannot grant someone free will without granting them the capacity to create evil. On this basis, God can remain omnipotent, wholly benevolent, and omniscient.
Mr. Mirdamadi, I would like to ask you here whether that part of your argument—that "there may be reasons at work to which we have no access"—could not come close to that simplistic wisdom common among people, that it is God's expediency and we do not know and have no access? I mean, could it not, in fact, be an argument that fails to engage reason? Don't you think so? For reasons that we never have access to, while we are speaking of rational argument and need to be able to comprehend it with human reason.
Mirdamadi: Indeed, one of the wonders of reason is that it also recognizes its own limits. We realize the limitations of reason by appealing to reason itself. That is, the religious cannot tell us that reason is limited; only philosophers—that is, those who have entered the arena of rationality—can speak of the limitations of reason. On this basis, philosophically-minded theists can also point to the limitations of reason, without leaving the arena of rationality and without having abandoned respect for rationality. Look, so that it does not seem too strange, when you are dealing with a teacher or a kind father as a child, you may not grasp all the details of what he does, or when you are in class, you may not understand all the strictness and the objections the teacher raises against you, and some of them may even seem groundless to you, but naturally, we trust. This trust is not absolute, but it is present nonetheless. Theists have something similar towards God.
Mr. Noaparast, now perhaps you would like to respond specifically to the arguments Mr. Mirdamadi offered in response to the argument from evil, or this very discussion of "hidden games behind the veil" of which we may be unaware, and then I will have another question for you.
Bagheri Noaparast: Look, first of all, logically there was no problem at all with evil not coming into existence. That is, no logical contradiction occurs. Consequently, if someone says there is a reason for the existence of evil, they must state that reason specifically. Mr. Mirdamadi referred to free will, which is a strong argument against the problem of moral evil. But another issue that exists is that perhaps one could respond by saying that if a God existed, that God could have created human beings in such a way that they would not commit moral evil. For instance, if we want to use the same examples they used, suppose parents can raise their child in such a way that, for example, they do not lie. Another version of this argument could be that it is not even necessary for us to commit the Holocaust in order to exercise our free will; the mere ability to, say, tell a lie or commit a minor misdeed would be sufficient for that threshold.
And since Mr. Noaparast's discussion with Mr. Mirdamadi also moved towards the "divine mystery" of which we might be unaware; I would like to quote the former Cambridge professor, Simon Blackburn (Simon Blackburn), who says he prefers the term "faithless" to "atheist." That is, I want to enter into the discussion of faith as well, and for you to explain to our listeners what the fundamental difference between these is?
Bagheri Noaparast: We have a word called "belief." I now believe that I am speaking. This belief of mine is correct because there is a reality that I am now speaking, but for instance, I do not use the word "faith" for the fact that I am now speaking. Faith refers to a belief to which, for example, a person is committed with great fervor. A person might say, well, the evidence is insufficient, I make a decision of faith. But another encounter can also be had, which is to say that the question "Does God exist or not?" is a meaningless question altogether and will have a kind of therapeutic approach to the issue. It tells us, well, this is a meaningless question, it has occupied your mind and has no answer. So, consequently, it is better to forget this question and set it aside. Faithlessness can have this as one of its meanings.
In my opinion, no one can be faithless in the sense of knowing that God exists or believing in it and at the same time not believing.
Mr. Mirdamadi, now the topic of religions has also come up. You yourself spoke about religious experience at the beginning of the program. Some defend atheism by rejecting religions, and the opposing group, by citing the existence of religions and divine holy books, can reach the conclusion of defending theism. If you want to speak about the rational arguments for defending theism, will the subject of religion and holy books also come into play?
Mirdamadi: Before answering your important question, I would like to briefly respond to one or two points that dear Mr. Zoheir mentioned. Mr. Zoheir said that God could have created human beings in such a way that they would not commit evil. This can be understood in two ways. If the meaning is that God could have created human beings—structurally speaking—in such a way that He gives them will and free choice, but gives them this will and free choice in a way that they only do good, it seems we are faced with a paradox here. Because free choice means the individual can do evil, but if there is a free choice with which one cannot do evil, it appears that it is not free choice. That is the first point. But regarding the point that they should not do extraordinarily terrible things, like the Holocaust or like wars. Look, the answer that can be given is that if God wants to bestow unlimited good upon humanity, it is as if He must, in fact, give them an unimaginably vast will and free choice for evil [as well]. But let us turn to the discussion of Simon Blackburn and non-belief; look, Blackburn's point is that for me, Blackburn, God is not an issue at all for me to then want to reject it in order to become an atheist. Look, this is like someone saying, 'Are you a denier of the three-headed monster?' The person replies, 'I am not even a denier of the three-headed monster; rather, this three-headed monster is not an issue for me at all.' Of course, note that such a person is implicitly denying the three-headed monster, but at the same time, they are adding something more important, which is that this is not an important issue at all, not just that we are deniers. Now, I can add to Blackburn's discussion that this view Blackburn speaks of has recently found a term in English, and they call it Apatheism, for which we must, of course, ask Dariush Ashouri to suggest an equivalent in Persian, but my suggestion for now is 'khodā-bi-eʿtenāʾi' (God-indifference). Let us note that God-indifference, at its very foundation, is still not in contradiction with atheism. God-indifference in fact presupposes atheism but, of course, goes beyond it and considers the issue of God fundamentally unimportant. But let me now turn to your question regarding: Can the rejection of religions lead to the conclusion of the rejection of theism? We have two types of theism; theism independent of religion, which is called Deism, for which Dariush Ashouri has suggested 'dādār-bāvari', and we have a type of religious or revealed theism, which is called Theism. If someone rejects religions, yes, they have rejected revealed theism. On the other hand, if someone rejects theism, they have not necessarily rejected all religions, because not all religions are solely based on theism, and indeed some religions, like Buddhism, are fundamentally not based on theism.
Mr. Noaparast, there is certainly a short opportunity now if you wish to give a response to Mr. Mirdamadi, but at one point he raised a point about God-indifference, which could be an independent and fascinating discussion. I want to ask you: God-indifference is not the certainty of atheism. If one day it becomes clear that theism was the correct belief, in that case, what answer could the defenders of atheism give? Because if we think in terms of consequentialism and utilitarianism, theists do not lose anything.
Bagheri Noaparast: Let me first briefly address the explanation Mr. Mirdamadi gave. Look, for example, where you live now, there are no igloos—the houses they build at the pole. How they build that house, or how they keep it warm in their extremely cold winter, is not a problem for you. Due to the life we lead, the goals and interests we have, and what arises and becomes a concern for us in our lives, certain questions become important to us and others become unimportant. Regarding what you said, that if someone believes in God they lose nothing, and if they do not believe in God and God exists, they lose everything. First of all, some atheists say that this is not the case, because if you believe in God, you lose many things. If God does not exist and you believe in God; there is only one life, and you are forced to live by rules, many of whose reasons you do not understand. Some of them might be completely irrational or anti-rational, and perhaps the lifestyle is not to your liking at all. Consequently, it is not at all clear that someone who believes in God, if God does not exist, has had nothing happen to this one life of theirs and that it has been entirely desirable and good. But this God that is spoken of—see, there is a presupposition here—the presupposition is that there is a God who prefers a human being to be cowardly and worship a god out of fear, rather than a human being who uses their reason and concludes that God does not exist. I think this God, if He exists and His basis is wisdom and rationality, should prefer a human being who rationally examines positions and concludes, based on the available evidence, that God does not exist, over a human being who acts merely out of fear, whose value is unclear. But yes, what if we later find out that God did exist, what should we do? Well, I think this is a very good question. Look, we have a duty to ensure the rationality of our beliefs. Anyone who thoroughly examines the available evidence and adopts a position proportionate to it is not epistemically blameworthy; that is, no one can come and say to them, 'Why did you hold this belief?' Even if it later becomes clear, with new and more evidence, that their position at that time was mistaken. Because we have no other way to ensure the reliability of the rest of our beliefs. If we do not want to adhere to this principle, we must open the way for superstition, fear, and other undesirable characteristics that can be enumerated.
Mr. Mirdamadi, one of the most important, or perhaps I should say the most common, arguments usually brought up regarding theism is the law of cause and effect. Most people, and those who are theists or defend theism, say that nothing comes into existence just like that, without a cause and an agent, and ultimately a First Cause. Would you perhaps like to explain this argument?
Mirdamadi: If you recall, I said at the beginning of my remarks that some theistic arguments seem indefensible to me, and one of the arguments I find indefensible is the conditional or pragmatic argument. Pascal's conditional argument, however, is useful for critiquing apatheism. That is, it shows apatheists a picture and says, Sir or Madam! There are people talking about a being who, if that being exists, could greatly affect your destiny. Consequently, it seems reasonable to listen to their arguments. In other words, Pascal's wager exposes "apatheism." But regarding the cosmological argument you mentioned, this is an ancient argument. A contemporary version is the "Kalam cosmological argument," and a philosopher named William Lane Craig has defended it more than others, and I find it convincing. The first premise is that everything that comes into being (that is, did not exist and then came into existence) has a cause. The second premise states that the universe did not exist and then came into existence, so it came into being. On this basis, it concludes that the universe has a cause. The fourth premise states that the cause of this universe is necessarily outside of this universe and cannot be a part of it. The fifth premise states that, accordingly, the cause of the universe is necessarily and fundamentally not a part of this universe. Something that is fundamentally not a part of this universe is not a natural entity; it is personal, and the final conclusion drawn is that the universe has a cause that is fundamentally non-physical and personal. I am now convinced that this argument can defend the rationality of theism, in a non-deductive way.
Mr. Noaparast, much has been said about what theism is good for, but less has been said about what atheism is good for and what use it is to us. Perhaps it wouldn't be bad to very briefly answer this question: what use is atheism to modern humans, and do you think the debate between these two groups and the presentation of rational arguments in defense of theism or atheism can ultimately be a resolvable discussion?
Bagheri Noaparast: Some atheists have offered a series of responses regarding why, for instance, we should promote atheism or why atheism is desirable. For example, some have said that if we set aside the concept of God, humans realize that they alone determine their own destiny and will not accept oppression. Some have said that if we set aside the concept of God, mental health might improve. There is an anarchist argument that says true freedom depends on setting aside the concept of God because as long as this concept exists, we are, by definition, slaves and servants and cannot be free. We humans have the capacity for reasoning, and it is our moral duty to ensure our beliefs are rational, because living rationally is an absolute good in itself and has nothing to do with what results it will bring us or what benefit we will gain. Living wisely and having wise beliefs is, in my opinion, the greatest achievement a human can bring to themselves. But is this debate resolvable or not? I don't think it is resolvable; at the same time, it is a very ancient debate. That is, from the texts that remain from ancient Greece, there are very many texts concerning whether God exists or not, but this does not mean that because it is one of those ancient philosophical questions, the question is perhaps meaningless or we should set it aside. I think if we look at the course of the debates, it is quite clear that we have made very significant progress. This dialogue must remain open, and the parties must continue to talk to each other because this question is, one might say, if not the most important, certainly one of the most important questions. The existence or non-existence of God, and if He exists, His attributes, each of these can radically affect our lives.
Thank you very much, Zoheir Bagheri Noaparast and Yaser Mirdamadi, for being our guests this week on Taboo.
.
.
.
.
.
.
Philosophy
Philosophy
Religion
Philosophy
Philosophy
Discussion109 comments
سلام اگر قائل باشیم که این جهان از جهانی دیگر درسته شده ( مادری را مادرش آورده ! ) خب جهان شماره ی 2 از کجا آمده از 3 و این همینطور ادامه پیدا می کنه و این منطقی نیست چرا که بی نهایت شکل می گیره و ما می دانیم در دنیای واقعی بی نهایت معنایی ندارد. اما آن طرف سکه علت این جهان و بیگ بنگ خداست ببینید حال باز سوال پیش میاد علت خدا چیست؟ از آنجایی که قانون علت و معلول در دنیای ماده و زمان و فضا قرار دارد ( چون با نبود زمان علت بی معنا می شود و ازل بودن شکل میگیرد ) پس علت و معلول در دنیای بیرون زمانی خود و ازل بودن هیچ معنایی ندارد از آنجایی که خدا زمان و فضا را آفریده فراتر از زمان و فضا هست یعنی خدا در ورای فضا و زمان است. و خالق ازلی هست و ازل ابتدایی ندارد. تا علتی داشته باشد
?استیون هاوکینگ: این سوال که «آیا خدا جهان را خلق کرده» سوالی بی معنیست؛ چرا که اساساً زمانی قبل از بیگ بنگ وجود نداشته که خدا بخواهد جهانی را خلق کند! درست مانند کسی که میپرسد «لبه زمین کجاست؟!»؛ حال آنکه اساساً زمین گرد است و لبه ندارد! ▪️آیه ۳۸ سوره ق: «وَ لَقَدْ خَلَقْنَا السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ وَ ما بَيْنَهُما فِي سِتَّةِ أَيَّامٍ» ← «ما آسمانها و زمين و آنچه را در ميان آنهاست در شش روز آفريديم»
انقلاب کپرنیکی کانت حاوی این پیام است که دین برای زندگی کردن است نه زندگی برای دین داشتن ودینی که نتواند جوابگوی نیازهای زندگی زمان خود باشد حق طبیعی ان حذف از صحنه زندگیست در نظر کانت اخلاق تعیین کننده شان دین است عقل انسان با استقلالی که در عمل اخلاقی دارد مرجع تعیین ارزش ها وباورهای دینی است از اینجا مرجعیت وحجیت هرنوع دین تجربی مبتنی بر وحی زایل میشود زیرا اتکای اخلاق بر ادیان تاریخی موجب نسبیت اخلاق وسلب حاکمیت عقل واطلاق اصول کلی ان میگردد اخلاق متکی بردین موجب شقاق وعدم تجانس در ارزشهای اخلاقی می گردد ووحدت وهمدلی نوع انسان را به خطر می اندازد کانت دین در محدوده عقل تنها دکتر منوچهر صانعی دره بیدی
آقای حجت کمی فلسفه بخوانید. آنهم در دانشگاه
بله کانت حرف های زیادی زده که احتمالا غلط است در نظر کرکه گور دین ربطی به اخلاق ندارد و مسئله فقط رابطه ریسکی و دلهره آور به خدا و پایبندی به اوست. می بیند که با نقل قول چیزی را نمی شود اثبات کرد. چیزی که کانت مدنظر دارد همان بیدینی است که معنی واقعیش را قلب کرده
جناب رها میدانم به قول فریدون مشیری، آنچه بیداری ندارد خواب مرگ بیگناهان است و وجدان شماست؛ اما باز هم از قول کتاب مقدست به تو میگویم: آیا وقت آن نرسیده که دلهایتان بیدار گردد؟؟
نوعپرست گفت خدا چرا انسانها را جوری تربیت نکرد شر نکنند میردامادی میگه این کار رو کرده. منظورشون چیه؟ انسان تربیت شدهی خدا این بشر فعلیه؟! کجا تربیت کرده؟
خانم رها در مورد کلید طلایی اخلاق چیزی شنیده اید؟ جزو معدود گزاره های ارزش داورانه که همه ادیان مکاتب فیلسوفان و عقلا کافر یا مومن مسیحی یا مسلمان خداناباور موحد یا مشرک همه پذیرفته اند . آنچه را برای خود میپسندی برای دیگران هم بپسند و آنچه را برای خود نمیپسندی بر دیگری هم نپسند . عینا در انجیل آمده . در قرآن نیامده اما در احادیث معتبر آمده از جمله نامه امام علی به فرزندش امام حسن و در نهج البلاغه . کلید طلایی اخلاق را قبول دارید آیا؟ اساس فلسفه و حقوق لیبرال که شما نادانسته و از سر جهل و تعصب آن را برابر با آمریکا و اسرائیل میدانید هم دقیقا همین کلید طلایی اخلاق و حقوق برابر برای همه انسانها فارغ از مذهب نژاد و ملیت و جنسیت و ... است . آیا اگر خودتان هم اکنون در میان زنان ایزدی بدنیا آمده بودید و داعشیان شما و اعضای خانواده تان را به کنیزی میبردند باز هم همین موضع الان را داشتید؟ آیا اگر بنابر جبر جغرافیا و تاریخ در ایران یا روم 1400 سال قبل بدنیا آمده بودید و سربازان عرب مسلمان شما و خانوادتان را به اسم حکم خدا در بازارها میفروختند از آنها بابت برعهده گرفتن سرپرستیتان تشکر میکردید؟ ببخشید که بی پرده سخن گفتم و مثال فرضی از خودتان زدم اما سخنتان آنقدر ضدعقلانی است که راه دیگری باقی نمیگذارد برای استدلال . باور کنید آن زنانی که فروخته شدند هم مثل شما انسان بودند و از بردگی و تعرض جنسی بیزار ! اساس اخلاق و وجدان میدانید چیست؟ اینکه باور کنم که دیگری هم مثل من است مثل من حق حیات دارد مثل من از ظلم رنج میکشد هر چند مذهب یا نژاد یا رنگ پوست یا زبانش متفاوت باشد . جهت اقناع شما که ظاهرا همچون داعشیان به هیچ اصل اخلاقی و عقلانی مستقل از ظواهر آیات و روایات معتقد نیستید عین همین مطلب در نامه حضرت علی به مالک در نهج البلاغه هم آمده است ... که مردم یا برادران دینی تو هستند و یا انسانهایی همچون تو ...
پاسخ به جناب رها 1- در مورد فرمایشات داعشی شما چه میتوان گفت ؟ جز تحیر و تعجب ! - دوست عزیز نص آیه میگه " زن شوهردار " بر شما حرومه ، غیر از زنان شوهرداری که متعلق به کفار است . چه قدر بی عقلی و بی اخلاقی لازم است تا نتوانیم این ایه را محکوم کنیم . حیرتا !!! - نمیخواهم توهین کنم ولی متاسفانه شما از کلام شیعی هیچی نمیدانی ، و ضمنا از فلسفه اخلاق هم هیچی نمیدانی . چرا ؟ چون رای قاطع کلام شیعه میگه ما اخلاق لیبرال و فلان و بهمدان نداریم . اصول اخلاق جهانشمول و ذاتی هستند . فلاسفه اخلاق نیز در مورد قواعد جهانشمول اخلاق اجماع دارند . بنیاد و هسته اخلاق ( که مجمع علیه فلاسفه اخلاق است ) اینه که : با دیگران همانگونه رفتار کن که دوست داری دیگران هم با تو همانگونه رفتار کنند . و یا با دیگران کاری نکن که دوست نداری همان را با تو بکنند . 2- ضمنا شما اول برادریت را ثابت کن ، بعد ادعای ارث کن . شما اول ثابت کن که قران کتاب خداست ، بعد بیا بگو اخلاق لیبرال و فلان و بهمدان . اگر همین ملل لیبرال نبودند شما اینترنت و برق و تلفن و چاپ و الی ماشاء الله چیزهای دیگر نداشتی . باید به عصر حجر برمیگشتی . محصولات ملل مثلا مسلمان چیست ؟ داعش و طالبان و حکومت سلطنتی مطلقه ( ولایت فقیه ) و امثال ذلک . - باز هم از کلیه معتقدین درخواست میکنم بگردند و قوی ترین مقاله را ، از قویترین عالم حوزه علمیه له " اثبات الهی بودن قرآن " در صدانت منتشر کنند ، تا سیه روی شود هر که در او غش باشد .
شما به جز هیجان و خلجان چیز دیکری برای عرضه نداری. اخلتق لیبرال را در ویتنام، عراق، استعمار آفریقا آسیا، برده داری و بیبند و باری جنسی و هزاز و یک کثافت دیگر بنگرید. علم در ایران چین مصر و یونان وجود داشته ولی استعمار امکان انقلاب صنعتی به اروپا داد. اگر میخواهی بدونی اسلام چه چیزها به تمدن بشری تقدیم کرده تاریخ علم بخوان بیسواد خودباخته تا به من نگویی داعش و بیشرمانه قرآن را به بی اخلاقی متهم نکنی. ابن هیثم، ابن سینا، رازی و هژازان نفر دیگر دانشمند بودند و پیش از تولد لیبرالیسم علم ایجاد کردند. شما الان هم در عصر حجر به سر میبری، ذهنت، ذهن بردهی خودباختهای که فقط و فقط غرب را برتر میداند. امیدوارم صدانت در جانبداریهای متداولش عمل نکنه و همانطور که هر چی از دهنت در اومد را گفتی و پیامهات را منتشر کردند پیامهای من را هم منتشر کند.
نکاح با زنان شوهردار را مشکل نمیدانید ؟زن وبچه مردمانیکه در جنگ بازنده شدند در دست مسلمانان است انوقت حکم داده میشود حتی با زنان شوهردار هم نکاح ایرادی ندارد شما مشکلی نمیبینید ؟!این چه خداییست که حکم به نکاح زن شوهردار میدهد اینکه زناست کوروش تقریبا 1300 واندی سال قبل از اسلام میزیسته به لشکریانش حکم میداد که وقتیکه جایی را به تصرف دراوردند اموال انان را غارت نکنند به زن وبچه انان تعرض نکنند دین انان مربوط به خودشان است انان را مجبور به پذیرش دین جدید نکنند واقعا تفاوت از کجا تا کجاست
با مفاهیم بازی نکنید. در این آیه نگفته با زن شوهردار نکاح کنید، اون کار را خود اسلام حرام کرده. گفته در جنگ زنان دشمن متلق به شماست. کجاش غیرطبیعی و عجیبه؟ آیا حمله میکنی زنانی را بیوه مسکنی نباید کسی از آنها مراقبت کنه، دوسشون داشته باشه و غیره؟
تصحیح میشود : سوره نساء آیه 24 . در این لینک میتوانید تفاسیر مختلف را ببینید : http://wiki.ahlolbait.com/%D8%A2%DB%8C%D9%87_24_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D9%86%D8%B3%D8%A7%D8%A1
و نکاح زنان شوهردار نیز (برای شما حرام شد) مگر آن زنانی که (در جنگهای با کفّار، به حکم خدا) متصرّف شدهاید. این حکم خدا بر شماست، و هر زنی غیر آنچه ذکر شد شما را حلال است که به مال خود به طریق زناشویی بگیرید نه آنکه زنا کنید، پس چنانچه از آنها بهرهمند شوید آن مهر معیّن که حق آنهاست به آنان بپردازید، و باکی نیست بر شما که بعد از تعیین مهر هم به چیزی با هم تراضی کنید (و بدانید که) البته خدا دانا و آگاه است. این ترجمهی قمشهای است. مشکلی نمیبینم، دستور خداست و باید به آن غمل کرد. شما تحت تاثیر اخلاقیات لیبرال قرار گرفتی و دچار ضعف اراده هستی. توصیه میکنم قرآن را جامع بخوانی هم رحمت هست هم خشونت، دین کامل یعنی همین. بعضی انسانها ظرفیت پذیرش آنچه کامل است را ندارند این از روی ضعف شصیت همون انسان است ربطی به اون چیز کامل ندارد.
رهای عزیز شما برچه اساس میگویید خوب وبد نزد خدا متفاوت است ؟ مثالی بزنید تا منظورتان روشن شودایا مثلا قتل نزد خدا خوبست ؟ ولی نزد ماانسانها بد است ؟یا دزدی نزد خدا خوبست ولی نزد ما انسانها بد است ؟شما اشتباه میکنید شیعه معتقد به حسن وقبح ذاتی افعال است اخلاق وخوب وبد جدای از دین وخدا حسن وقبحشان معلوم ومشخص شده است وخدا نیز از خط کشیهای اخلاقی خود عبور نمیکند در اشاعره که مربوط به اهل تسنن هستند انها چون جبرگرای مطلق میباشند معتقدند که ما نمیتوانیم برای خدا تعیین کنیم چه چیزی خوبست وچه چیزی بد است انها معتقدند هرچه ان خسرو کند شیرین بود هر فعل وعملی که از خدا سرزند خوب ودرست است یعنی مرجع تشخیص خوبی وبدی انجام فعل خداست که این دیدگاه با دیدگاه شیعه نمیخواند
پاسخ به منوچهر و حجت جانان: بله خدا دستور به قتل هم داده (داستان موسی و خضر نبی) و دستور داده کفار را بکشیم و خود نیز گناهکاران را حتی به صورت جمعی به ورک واصل کزده (قول لوط). بهتر است یک بار قرآن را از رو بخوانید سپس وارد بحث وجود خدا بشویم.
جناب رها شما میگویید " خوب و بد " نظام دینی غیر از " خوب و بد " انسانهاست . ادعای شما در واقع همان " شرعی دانستن حسن و قبح " است . این نظریه کاملا باطل است و خود متکلمین شیعه آنرا رد کرده اند . البته شاید هم اشاعره حق داشته اند که از حسن و قبح شرعی دفاع کنند ، چرا که نخواسته اند کمترین تاویل و تغییری در ایات قران بدهند . - مثلا قران میگوید : وَالْمُحْصَنَاتُ مِنَ النِّسَاءِ إِلَّا مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُكُمْ كِتَابَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ ....(مائده آیه 24 ) . این ایه میگوید : زنان شوهردار بر شما حرام است ، مگز زنانی که مالک شده اید ( ملک یمین شما هستند ) . شما به صد تا تفسیر مراجعه کن . چی میگن ؟ میگن اگر در جنگ با کفار ، زنان شوهردار را اسیر کردید نوش جانتان ( ...) . و صد البته تصاحب دختران باکره که اصلا پرسیدن ندارد . خب ! جناب اشعری این ایه را کجای دلش بگذارد ؟ مجبور است حسن و قبح انسانی ( عقلی ) را رد کند . بدبخت چاره ای نداشته . - . از قبیل این ایات بسیار است . تو خود حدیث مفصل بخوان از این مجمل .
نکتهای که مغفول واقع شده این است که در نظام فکری دینی خوب و بد نزد خداوند متفاوت است از خوب و بد نزد انسان. آشنا نبودن با این هنده معرفتی موجب طرخ پرسش مسئله شر میشود.
یک سئوال: تبیین فرگشت داروینی چیست؟ شواهد تجربی آن کدام است؟ آیا تبیینی مبتنی بر تجربه است؟ یا انتخاب گروهی با توجه به سازگاری آن با گرایشی خاص؟ اگر تفسیر و convention را کنار بگذاریم کدام نسخه از فرگشت amenable با مشاهدات و تاریخ زیست شناسی است؟
بحثی که مطرح شد که سوال اصلی وجود یا عدم وجود خدا نیست بحث مهم و قابل توجهی است. اینکه یک موجود فرازمینی که آن را خدا می نامیم وجود دارد یا خیر نباید هیچ تاثیری بر اخلاقی رفتار کردن انسانها داشته باشد. فارغ از وجود یک نیروی برتر بر اساس عقلانیت و اصول اخلاقی باید زندگی کرد و از توانایی هایمان به بهترین نحو استفاده کنیم. به این دلیل که کسی هست و می خواهد تو را بابت انجام ندادن یک سری اصول بازخوانیت کند انسان تمایل به انجام کارهای خوب داشته باشد در واقع آمیخته با ترس می باشد و این رفتار ناشی از ترس ارزشی نخواهد داشت. نکته مهم این است که بدون ترس اصول اخلاقی رعایت شود و انسان از عقل خود برای پیشرفت و تکامل خویش تلاش کند.
بدون خدا کسی نمیتواند اخلاقی زندگی کند، نکته دقیق همین لست و شما بهش توجه نمیکنی. برای رعایت اصول اخلاقی وجود و باور به خدا ضروری است.
با درود دیدم سوال جدیدی است که سزاوار بود نظر خودم را به دوستان عرضه کنم تا این سیر گفتگو ناقص نماند. فرگشت و اعتقاد به خدا: ما فرض را بر درستی نظریه تکامل می گذاریم ولی باید دید آیا این نظریه با اعتقاد به خدا و و نیازمندی به دین الهی مخالف است؟ً در مسئله توحید باید دید این نظریه با کدامیک از ادله برهان خدا و یا مقدمات آن ناسازگار است؟! ادله فلسفی که اساساً از تحلیل های وجود شناسی و لوازم عقلی استفاده می کند که هیچ ربطی به نوع خلقت -تکاملی و یا غیر تکاملی-ندارد. یعنی هویت وجودی عالم خلقت هویتی امکانی دارد و وجود امکانی وجودی بالغیر دارد و این وجودات بالغیر بالضروره وابسته به یک وجود بالذات هستند. و با برهان نظم نیز منافات ندارد چرا که این فرضیه هیچگونه نظمی را نفی نمی کند چراکه اولاً در مقام بیان موجودات زیستی و زنده است و ثانیاً معتقد است انواع بر اساس یک سیر منظم و معلوم تکامل می یابند. مخصوصاً در برهان هدایت که همه موجودات از جمله موجودات زنده به صورت هدفمند و با هدایت غریزی به سمت غایت خاصی حرکت می کنند مؤید اندیشه هدایت گری تحت تدبیر حقیقتی عالم، حکیم و قادر اتفاق می افتد. این فرضیه در مورد انسان نیز چیزی را نفی نمی کند، چرا که این موجود تا قبل از پیدایش هویت انسانی، حیوانی است بدون عقل که در عداد سایر حیوانات است که تکلیفی متوجه آنها نمی شود، ولی وقتی این حیوان صاحب عقل و خرد و اراده و اختیار شد حیات و شأن انسانی شروع می شود، اراده و اختیارش در ادامه حیاتش مؤثر می شود، تکلیف خاص انسانی متوجهش می شود، ارزشهای انسانی و اخلاق و نیازمندی به هدایت های خاص پیدا می کند. چراکه علاوه بر نیازهای طبیعی نیازهای فراطبیعی نیز پیدا می کند. لذا این فرضیه چه در جانب توحید و اتقاد به خداوند و چه در مورد انسان و نیازمندی به دین و هدایت وحیانی چیزی را نفی نمی کند.
فرگشت غایتمند بودن جهان را زیرسوال میبرد. انتخاب طبیعی مکانیسم کور و بیهدفی است و هیچکونه غایتی را دنبال نمی کند. فرگشت با دین ناهمخوان و غیرقابل قبول است.
وجود امکانی وبالغیر صور مادی هستند که وابسته به ذات ماده یعنی نیرویی که در ماده نهفته است وخلق نمیشود ونابود نمیگردد و از ان کم نمیشود وهمان سبب ایجاد صور ماده میشود پس ذات ماده که ابدیست ولاجرم ازلیست قائم به ذات است ونیازی به خدا ندارد فرگشت با قران همخوانی ندارد اگر قران را کتاب خدا بدانیم انگاه به مشکل برخواهیم خورد
شهرام جون فرگشت داروینی با داستان خلقت موجود در قران همخوانی ندارد فرگشت داروینی خدا را نفی نمیکند وربطی به اثبات ویا نفی خدا ندارد فقط با کتاب مقدس همخوانی ندارد چون در قران انسان از ادم وحوا نسلش در زمین پراکنده شده ولی در نظریه فرگشت داروینی در اثر تکامل انسان بوجود امده است
یک سوال دیگه هم داشتم نپرداختن بهش اونم فرگشت داروینی است. اینو چجور با خدا قابل جمع بدونیم؟
فرگشت صرفا یک نظریه است، فرگشت باید با وجود باریتعالی همحوان باشد نه برعکس.
ای کاش همه انسانها تکلیف خود را می شناختند و بدان عمل می کردند، نه مظلوم ظلم می پذیرفت، نه عالمان و دانشمندان در برابر ظلم وظالمان سکوت می کردند، و همه ظرفیتهای انسانی به میدان می آمد تا معلوم شود جامعه انسانی می توانست چگونه باشد. شاید بگویید این یک آرزو و رؤیاست؟! ولی نه این یک واقعیت است که حق طلبان و مستکبران دیری است که دست و پنجه با هم نرم می کنند همانگونه که ظالمان در طول تاریخ به دنبال دهکده جهانی با پادشاهی خود هستند آزادیخواهان و حق طلبان به دنبال جهانی شدن ارزشها و فضائل انسانیند تا در این میدان نبرد پیروزی با که باشد بسته به همت، اراده، فکر، و مجاهدت و استقامت انسانها در راه آرمان عدالت خواهی دارد. و قطعا پیروزی از حق طلبان است. خود شما دوستان به این فکر کرده اید چگونه و با چه نعمتها و سرمایه هایی زنده اید و روزگار می گزرانیید، و در کنار سختیها چه لذتهایی می برید؛ لذاتی مثل تفریحات و پارتیها، طعام و شراب، لذات جنسی، لذت خواب و بیداری و ... نمی برید از ظرفیت دانش و لذت دانستن و... بهره نمی برید؟ً! البته شاید مقام بحث و گفاگو به شما اجازه تأیید ندهد ولی به حریم خصوصی و درونی خود بازگردید نه انکار می کنید و نه می توانید انکار کنید. اگر تشکر از صاحب این احسانها به حکم عقل لازم باشد چه کسی را باید سپاس گفت؟! ماده را؟! طبیعت را؟1 به راستی این طبیعت و ماده چیست و کجاست که اینهمه احسان و لطف می کند؟! آیا منطقی است با یک جمله بگوییم از طبیعت است و خود را خلاص کنیم؟ سزاوار نیست حد اقل اگر شکر و سپاس آن را نکردیم بی دلیل صاحب آن را نفی نکینم و یا اینکه در عین اینکه غرق آن لذتها می شویم او را سرزنش کنیم که چرا اینها را به ما داده ای؟! کم لطفی و بی انصافی است که با این ظرفیت دانیایی و دانستن انسان که او را شرافت انسانی می بخشد و شما خود به آن افتخار می کنید را مذموم تعریف می کنید. البته انسان موجودی عقلگرا و دارای هویتی ادراکی است این داستانی که شما در ذهن تصور می کنید برای فیلم سازی زیباست ولی در واقعیت و تاریخ حیات چندان معتبر نیست، چراکه انسان قرین عقل و اندیشه بوده و دائماً با این سؤالات ذهنش درگیر بوده حال چه مقدار توانسته به این سؤالات پاسخ دهد بسته به میزان تلاش علمی آن تاریخ دارد. این آخرین نوشته ای است که به خدمت دوستان عرضه شد امید که به خیر و صلاح مطلوب انسانی نائل شویم.
جهانی شدن ارزشها ؟ کدام ارزشها ؟ازادیخواهان بدنبال کدام ارزشها هستند؟ مگر دیگر ازادیخواهی هم وجود دارد ؟مثل اینکه شما در خواب ناز هستید تمام ایدئولوزیها فروپاشیده ازادیخواهی نمانده ارزشی نمانده ادیان حنایشان دیگر رنگی ندارد مارکسیست ها وکمونیستها هم فروپاشیده اند از نعمتها گفتید طعام وشراب که حتما منظورتان نوشیدنیست لذات جنسی خواب واینها نعمت است ؟!در مقابل این گذران عادی زندگی که بعنوان یک موجود زنده باید غذا بخوریم واب بنوشیم تا زنده بمانیم برای باقی ماندن نسل ارتباط جنسی لازم است وگرنه دنیا تا الان تمام شده بود برای این چیزهای پیش پا افتاده چقدر باید تاوان پس داد ؟ شما فکر میکنید جای خواب راحت به دست میاید ؟ همین غذا واب که شما انرا نعمت میدانید فکر میکنید راحت بدست میاید ؟ برای این چیزهای پیش پا افتاده ونیازهای اولیه همه ی شخصیت انسانی خرد میشود هزاران بار استخوانهای انسان میشکند تا همین نیازهای اولیه تامین شود بعد شما اسم انرا میگذارید نعمت ؟؟؟!!! کدام نعمت حتما فکر میکنید خدا از اسمان اطعمه واشربه میفرستد !!! دانستن به انسان شرافت میبخشد درمقابل حیوان واو را وجه تمایز با حیوان قرار میدهد ولی همین دانستن رنج والم انسانی را بیش از پیش میکند هر که بیشتر بداندوبیشتر بفهمد رنج بیشتر میبرد رو مسخرگی پیشه کن و مطربی اموز تا داد خود از مهتر عالم بستانی
سلام درود اگر عدم را بهتر از وجود می دانید چرا باز حیات را بیش از مرگ می پسندید و مایلید همین حیاتی که دارید ادامه داشته باشد؟! چند درصد انسانهایی که در سخت ترین مشکلات دست و پنجه نرم می کنند از حیات و زندگی دست می شویند دست به خودکشی می زنند؟! پدران و مادرانی را دیده اید که با اینکه در سخت ترین شرایط زندگی هستند چگونه از حیات فرزند خود دفاع می کنند و حاضر نیستند یک روز از حیات او کم شود؛ چرا چون با تمام این مشکلات باز حیات را بر مرگ ترجیح می دهند و امید دارند که از این مشکلات خارج شوند. لذا انسانها با تمام مشکلات به این نتیجه ای که شما می گویید نرسیده اند؛ زندگی را دست دارند، و امید به حل آن دارند. دوستان عزیز انسان ظرفیتهای بسیار زیادی دارد که می تواند بر اساس آن ظرفیتها هر مشکل و سدی را بشکند و تسلیم نشود، این جبر تاریخ، جامعه، اقتصاد و...برای همه وجود دارد ولی چرا برخی پیروز می شوند و بر این جبرها فائق می آیند چون اراده انسان و ظرفیت های او بر این جبرها می چربد، بله کسی که اهل تسلیم باشد نه با یک سد آهنین که با یک عکس سد و یا سد پارچه ای هم خود را می بازد و دست از مبارزه می شوید. ظرفیتهای عقلی، خیالی، جسمی، و روحی و معنوی و... و باز به همان نکته ای که در کامنتهای اول اشاره کردم برمی گردم که اعتقاد به توحید علاوه بر اینکه یک اعتقاد و معرفت واقع گرایانه و هستی شناسانه است بیش از آن و مهمتر از آن یکی از بزرگترین سرمایه های انسان برای فائق آمدن بر مشکلات و گرفتاریهاست و به حیات انسان معنا می دهد، امید، توکل، انتظار به نصرت، صبر و استقامت، انس با حق و...والاترین سرمایه های انسانی و بزرگترین و قدرتمند ترین متور محرک انسان برای خروج از چالشها هستند چرا این را از خود و دیگران بستانیم. دوست خوب میدان بازی انسان است و سرنوشتش و نسبتی که با حقیقت دارد. داروی معجزه آسای ایمان و اعتقاد و حرکت در صراط توحید چیزی نیست که کسی بتواند آن را انکار کند، و این همان سری است که طواغیت و مستکبرین و ظالمین در حق انسان، خواسته اند از انسان بگیرند تا به راحتی برگرده او سوار شده به بازیها و شهوتها سرگرمش کنند تا آنچه خود می خواهند انجام دهند و جامعه انسانی را به جنگل تبدیل کنند. تنها شوپنهار و صادق هدایت و کافکا و .. نبوده اند که این نابسامانیها و مشکلات جامعه بشری را دیده اند ولی برخی به جای ساختن فلسفه پوچ گرایی و بی معنا جلوه دادن زندگی و گرفتن سرمایه های انسان از انسان، مردانه در برابر این سختیها ایستادگی کرده اند و بر چالشها پیروز شده اند. اگر این اعتقاد و امید و صبر و استقامت و خودباوری و ظرفیتهای بیشمار انسان نبود جنگ دفاع مقدس تحمیل شده از مستکبران با دستان به ظاهر خالی و به واقع پر(ایمان، امید، اعتماد به توان وظرفیتهای انسانی) این پیروزی شگرف را نمی آفرید؟! اگر ایمان به نصرت حق و اعتقاد به پیروزی در اثر ایستادگی و مقاوت نبود فلسطین که زیر بار ظلم ظالمترین دولتها و در سخت ترین شرایط زندگی است با دستان خالی به امید پیروزی ایستادگی نمی کرد. یا گروهی کوچک مثل حزب الله لبنان قدرتمندترین قدرت نظامی دنیا را با دست خالی ولی با ماید و استقامت، اعتماد به توان خود و ایمان به نصرت الهی، شکست نمی داد و از حق خود دفاع نمی کرد و در این دفاع پیروز نمی شد. اینها و نمونه های آن که کم نیست در مقیاس اجتماعی بود و در مقیاس فردی که بسیار روشنتر و فراگیر تر است، انسانهایی که در سخت ترین شرایط اجتماعی(همه نوع جبری که شما برشمردید) در اثر ایستاگی و خودباوری و ایمان به پیروزی رسیده اند. داستان چمرانها و بابایی ها و دیگران را بخوانید تا بدانید در برابر اراده فولادین انسان هیچ سدی دوام ندارد.
دوست گرامی به شما وتمام خوانندگان محترم سایت توصیه میکنم فیلم فریاد مورچه ها اثر محسن مخملباف را ببینید فیلم جالبیست خصوصا یک پیرزنی را نشان میدهد که کنار رود مقدس نشسته است ومخملباف تاکید دارد که ان پیرزن واقعیست هنرپیشه نیست همانطور که میدانید تناسخ درهند طرفداران زیادی دارد تناسخ میدانید که نظریه ایست که انسان پس از مرگ روحش در انسان دیگری ویا حیوان دیگری حلول میکند وباز به دنیا برمیگردد در ایین ان پیر زن اگر کسی دوران اخر عمر خود را کنار روی مقدس سپری کند وانجا بمیرد دیگر به دنیا باز نخواهد گشت شما وقتیکه صورت ان پیرزن را میبینید نشان ازرنجی دارد که طی سالیان براو گذشته است ان پیرزن کنار رود مقدس نشسته تا بمیرد تا همانجا بمیرد تا دیگر هرگز به دنیا باز نگردد واین بسیار تکان دهنده است دوست عزیز اینکه من بخواهم دروضعیت فعلی بمانم طبیعی است من از قبر وکفن ومرده وپوسیده شدن خوشم نمیاید با طبع انسان سازگار نیست هیچ انسانی از چنین چیزهایی خوشش نمیاید شما از من بپرسید ایا مایل بودی که به دنیا نمیامدی به شما میگویم با کمال میل . ایکاش هرگز به دنیا نمیامدم شما از من بپرسید که با دانستن اینکه مرگ برای همه است ایا حاضری پس از مرگ دوباره به دنیا برگردی به شما خواهم گفت هرگز هرگز حاضر نیستم برگردم واین نشان رضایت نداشتن من وامثال من است شما میگویید بعضی ها به این جبر فائق امدند انها که فائق امدند یا در موقعیت ووضعیت بسیار بهتری بودند ویا بسیار نادر واستثنا هستند ما روی استثناها بحث نمیکنیم ما روی انچه گروه اکثریتی را دربر گیرد گفتگو میکنیم از جنگ ودفاع مقدس نگویید که خود من بچه جبهه وجنگ بودم وباان بیگانه نیستم از جنگ ودفاع مقدس اسطوره سازی نکنید تا از تبلیغاتش به نفع خودتان استفاده کنید انموقع داستان چیز دیگری بود شما بحث فلسفی شرور را به بحث سیاسی کشانده اید حزب الله لبنان را به بحث فلسفی شرور چکار ؟شما اگر از امثال بابایی وچمران داستان شنیده اید من با امثال انها زندگی کرده ام چمران تا زنده بود همین بچه حزب الهی ها چشم دیدنش را نداشتند همینکه مرد چمران اسطوره شد !!!مسایل سیاسی را با فلسفه قاطی نکنید نتیجتا اینکه این دنیایی که اگر خدا افریده باشد جای دفاع ندارد این دنیا پر از ظلم ورنج والم وشرور و... است که حتما بدنیا نیامدن بسیار بهتر از امدن به چنین جای فضاحت باریست گر امدنم به خود بدی نامدمی ورنیز شدن به من بدی کی شدمی به زان نبدی که درین دیر خراب نه امدمی نه بدمی نه شدمی
نظریه عدم وجود شر واقعا نامفهومه. کافیست آدم نگاه کند به دنیا. پره، شر همه جاست. بیعدالتی، مریضی، درد، رنج، رنج بیحاصل. این نظریه که میگه شر وجود نداره، یک نوع خودفریبی و توهمپروری بزرگ است. وجود داره، از خیر هم پررنگتره، تبیینی برایش چیست؟ اراده آزاد؟!؟ هدف وسیله را توجیه میکنه؟ چون میخواهد اراده آزاد بدهد ما باید این همه شر و ناملایمتی تحمل کنیم؟
”شوپنهاور معتقد بود: اگر قوهی تعقل برای متافیزیک طراحی شده بود، و اگر قوهای بود که ماده و محتوا فراهم میآورد و بنابراین اطلاعاتی ورای امکان تجربه به دست میداد،آن گاه در مورد موضوعات متافیزیکی و دینی (چون این چیزها یک چیزند) نیز مانند مسائل ریاضی، لزومآ بین انسانها توافق وجود داشت. و هر کس که از حیث نظراتش دربارهی چنین موضوعاتی با دیگران فرق میکرد ، لاجرم فاقد سلامت عقلی کامل تلقی میشد. ولی ما کاملآ عکس این را میبینیم، و بشر در مورد هیچ موضوعی به قدر موضوعات متافیزیکی و دینی اختلاف نظر و تفاوت وجود ندارد“. (ریشه چهارگانه اصل دلیل کافی) اما چه شد که ما از قوای ذهنیمان اینچنین استفادهای کردیم؟ عامل اصلی این وضعیت این بود که نوع بشر در دورهای از تارخ تکامل و حیات خود، مجبور به تفکر شد؛ البته گریزی هم از آن نداشت؛ زیرا در آن مرحله هنوز برای گونهی ما در برابر طبیعت بیرحم و دیگر جانوران درنده، هیچ سلاح دفاعیای طراحی نشده بود و ما در ابتدا هیچ چارهای نداشتیم جز اینکه تکهتکه شدن دیگر همنوعانمان را ببینیم و دم بر نیاوریم؛ اما این وضعیت نمیتوانست ادامه پیدا کند. چاره ای نبود، باید گونهی ما از ذهنش بیشتر از دیگر موجودات کار میکشید؛ در غیر اینصورت از گردونهی حیات برای همیشه حذف میشد. (که ای کاش شده بود)؛ اما ضرورت اندیشیدن، مانع این اتفاق شد. تلاش و فشار سنگین برای استفادهی هر چه بیشتر از مغز در نژاد انسان با تولید ابتداییترین ابزار و سلاحها آغاز شد و همین طور ادامه یافت و کمکم از مرزهای تعیین شدهی قوای ذهنی او خارج شد؛ اما چه شد که خارج شد؟ بشر دیگر نمیتوانست بر اندیشهاش لگام بزند و محدودهای خاص را برای او در نظر بگیرد و او را وادار کند که تنها تا این محدوده مجاز است بیاید. تخیل هم در این مرحله به کمک او آمد. تمامی ادیان، هنرها، ورزشها، علوم و فنون مختلف، محصولات همین پروسهی طاقت فرسای اندیشهورزی است. البته پیش از برخورداری از این محصولات، یادمان باشد که صحنهی نمایشی سترگ در عالم هستی راه افتاده بود و هر کس داشت نقشش را بازی میکرد؛ تا اینکه از میان این بازیگران، یکی که از قوای ذهنیاش بیش از بقیه کار کشیده بود و از محدودهی اندیشهاش فراتر رفته بود، یکلحظه ایستاد و به بالای سرش خیره شد و سئوالی پرسید که تا اینلحظه هنوز کسی نتوانسته به آن پاسخ دهد. و آن سئوال این بود: کارگردان این نمایش کیست و کجاست؟ اینجا بود که نقشها رها شد و هر کس شروع کرد حکایتی به تصور خویش درست کردن از این کارگردان. چه نمایشنامهها که نوشته نشد، چه بازیگرانی که در راه اثبات بود یا نبود این کارگردان، خونشان بر صحنهی این نمایش تراژیک ریخته نشد، چه آهها و نالهها که از نهاد آدمیان برنخاست، چه تاریکیها که قرنها روح بشر را در اسارت خویش نگرفت، و تنها به این خاطر که مبادا خاطر کارگردان از نوع بازی این بازیگران برنجد و کدر شود! و شد آنچه که نباید میشد و چقدر زیبا سروده است این شاعر: مرا از چنگ گرگم در ربودی/ چو دیدم عاقبت گرگم تو بودی!
دوست گرامی اقای تنها با شما کاملا موافقم
داستان قشنگی بود. شبهعلم است. تاریخ فرگشت این نیست